PALUBA
October 22, 2018, 08:16:46 am *
Welcome, Guest. Please login or register.
Did you miss your activation email?

Login with username, password and session length
News: Za sve probleme prilikom registracije obratite se mailom na flushroyal75@gmail.com ili miodrag.radojkovic@paluba.info
 
   Home   Help Search Calendar Login Register  
Del.icio.us Digg FURL FaceBook Stumble Upon Reddit SlashDot

Pages:  [1] 2 3   Go Down
  Print  
Author Topic: Posao veka - Nabavka F 104 Starfighter za NATO  (Read 9677 times)
 
0 Members and 1 Guest are viewing this topic.
Љуба
Stručni saradnik - RV i PVO
potporučnik
*
Offline Offline

Gender: Male
Posts: 2 203



WWW
« on: January 10, 2017, 01:18:19 pm »

MINIJATURE HLADNOG RATA 11:
Posao (XX) veka  - Nabavka F 104 Starfighter za NATO, korupcijski skandal koji je potresao Evropu


Sa nabavkom lovca F 104 “ Starfighter” za Nemačko ratno vazduhoplovstvo (Lutfwaffe) niko nije mogao sanjati da će se izroditi u jednu od najvećih lobističkih i korupcionaških afera koja je potresla Zapadnu Evropu tokom 1960 tih i 1970 tih godina prošlog veka.
Ovaj borbeni avion se nije masovno koristio u avijaciji SAD (US Air Force), nego je više isporučivan zemljama članicama NATO, od kojih je najviše prednjačila SR Nemačka, a od ostalih saveznika Japan i Tajvan.
Opremanje članica NATO sa F 104 Starfighter je bio prvi ”posao stoleća”, jer je broj potrebnih aviona bio preko 1.000. F-104 Starfightera je promovisan u evropskog lovca šezdesetih godina. On je trebao da zameni zastarele F-86E(K) i F-84G(F). Ugovorom je bilo predviđeno da se za potrebe NATO saveznika u Evropi, proizvodnja obavlja na evropskom kontinentu, kao što su to Kanađani radili za svoje potrebe (Canadair CF-104). Tako je posao bio podeljen evropskim saveznicima.

Evropski deo proizvodnje odvijao se u četiri proizvodne grupacije – Sever, Zapad, Jug i Italija.
Holandija (North Group) ARGE (Arbeitsgemeinschafc) - Nord (Work Group North); sa angažovanim firmama iz susedstva Fokker, Aviolanda (+ 2 Danske kompanije), zatim Hamburger Flugzeugbau (HFB), Weserflugzeugbau, Focke-Wulf (Nemačke kompanije). Ova grupa proizvodi 350 aviona;
Belgija (West Work Group): Avions Fairey S.A. and SABCA (Societe Anonyme de Constructions Aeronautiques), ovoj grupaciji je pripalo za proizvodnju 188 aviona; Nemačka (South Work Group) ARGE (Arbeitsgemeinschafc) – Sud, uz angažovanje sledećih firmi: Meserchmitt, Hinkel, Dornier i Siebel. Finalizacija proizvodnje u gradu Manching. Njima je pripalo da proizvedu 210 aviona kao i MBB (Messerschmitt-Bolkow-Blohm) sa 50 aviona;
Italija angažuje: Fiat, Aercer, Macchi, SIAI-Marchetti, Piaggio and SACA, koji prema planu isporučuju 199 aviona.


* 01.jpg (291.81 KB. 1428x685 - viewed 56 times.)


Pre donošenja odluke o evropskoj proizvodnji, znalo se za izvesne probleme, koje je avion u verziji F-104C ispoljio. Naime, to je tada bio klasični lovac-presretač, kome je čak i top 20mm Vulcan M.61 (dvocevna verzija), bio uklonjen. Konstruktorski tim na čelu sa Keli Džonsonom (Clarence Leonard "Kelly" Johnson), uspeo je da učini značajna unapređenja u konstrukciji, a sa kooperantima da ponudi najsavremeniji SUV za dejstva, kako po ciljevima u VaP, tako i po ciljevima na zemlji. Ovaj SUV je baziran na radaru NASARR [F15A-41B NASARR (North American Search and Ranging Radar)].Takođe, dobio je pouzdaniji pogon oko motora Gcneral Electric J79-GE-11A turbojet, zatim novo sedište Martin-Baker Mk GQ7A „zero-zero“. Nemački F-104G osposobljen je za nošenje i dejstvo nuklearnim bombama „1-Mt B-43“. Njih 250 je osposobljeno za ove zadatke (mada te bombe nisu nikada bile u skladištima Luftwaffe). Tako zapadni saveznici dobijaju univerzalni avion klase lovac-bombarder označen sada kao F-104G Super Starfighter.


* 02.jpg (289.13 KB. 1422x641 - viewed 63 times.)

Najviše primeraka ovog tipa kupila je Nemačka čak 700 aviona, jer je tadašnji ministar odbrane Franc Jozef Štraus (Franz Josef Strauß) bio veoma zagrejan za nabavku ovih letelica.
Ovaj lovački avion, je bio jedan od retkih koji je podelio vojnu i civilnu stručnu populaciju oko njegove vrednosti. Pojedini poklonici su se divili njegovoj prefinjenoj eleganiciji (među njima i koautoru članka), dok su ga drugi smatrali neuspelim projektom.

 

* 03.jpg (20.59 KB. 262x193 - viewed 618 times.)


Da se vratimo najistaknutijoj ličnosti ove afere. Dakle, Štraus je bio predsednik hrišćanske socijalne unije, član savezne vlade na različitim pozicijama i dugogodišnji ministar - predsednik savezne države Bavarske. Štraus je tokom svoje političke karijere bio veoma kontraverzna ličnost.

Spominjalo se da je posle završetka Drugog svetskog rata bio prevodilac i desna ruka poručnika Ernesa F Hausera ( Ernest F. Hauser) koji je bio obaveštajac CIC (Counter Intelligence Corps -CIC). Ubrzo se uključio u politički život. Uključio se u osnivanje Hrišćansko-socijalne unije (CSU). Član Bundestaga postao je 1949 i ponovo 1953, ali je ubrzo postao Savezni ministar za specijalne poslove u drugom kabineu kancelara Konarda Adenauera (Konrad Hermann Josef Adenauer). Tokom 1955 postaje savezni ministar za nuklearnu energiju. Ubrzo, 1956. prelazi u ministarstvo odbrane i kao najmlađe civilno lice upravljao je Bundesverom.


* 04.jpg (139.66 KB. 720x919 - viewed 56 times.)


Nabavka savremenih lovaca za Luftwaffe je bilo jedan od njegovih prioriteta, a već 1961 godine izabran je lovac-bombarder kompanije Lockheed F-104 Super Starfighter. On je kupovinu lovaca, zapravo mogućnost njegove proizvodnje u Evropi, označio kao „posao veka“.


* 05.jpg (170.63 KB. 1031x720 - viewed 53 times.)


Prema nekim istorijskim izvorima, koji su različiti, Štraus je navodno naručio čak 888 komada (u raznim verzijama), iako je već bilo poznato da je i u američkoj avijaciji taj lovac često padao. Tako se u literaturi i novinarskim tekstovima može pronaći podatak da je do 1961 .godine bilo izgubljeno 49 primeraka F-104. Uzroci pada letelica su bili različiti, ali su nastajali pretežno usled nepouzdanosti motora, kao lošeg položaja sedišta za katapultiranje (C-2) pa sve do do precenjenih karakteristika letelice.

 

* 06.jpg (59.85 KB. 723x530 - viewed 57 times.)


Kupovina lovaca proglašena je istorijskim poslom i objavljen je na sva zvona. Međutim negativni saldo padova ove letelice ubrzo je nastavljen i u nemačkoj avijaciji, pa je uskoro F 104 dobio naziv od nemačkih pilota „leteći mrtvački sanduk”. Mada postoji priča, da su taj epitet nadenule udovice poginulih pilota.
Naime nemački piloti su tokom mira počeli da ginu kao da su leteli iznad Vijetnama. Štraus koji je zbog velikog broja padova došao pod udar medija i nikada nije hteo da preuzme odgovornost za svoj kobni izbor, te je i dalje je ostao pri stavu da je to ugovor vek koji je sklopila Nemačka u svojoj istoriji.
U odbrani svog stava izmišljao je različite izgovore među kojima je i bio taj da su nemački piloti loše obučeni za let na ovoj letelici.

 

* 07.jpg (406.87 KB. 991x683 - viewed 60 times.)


Sve je dodatno još više eskaliralo, kada je svedočeći pred Senatom američkog Kongresa bivši lobista Lokida Ernes Hauser rekao istražiteljima da je ministar odbrane Savezne republike Nemačke Franc Jozef Štraus i njegova partija dobili čak 10 miliona dolara „mita“ da se olakša izbor F-104. Vest je odjeknula kao bomba i u nemačkim medijima, pa su tabloidi brže bolje krenuli da kopaju po ugovoru i tražili bilo kakvu informaciju o ovom spornom poslu.
Štraus je žestoko demantovao ovu informaciju, pa je krenuo na svakog ko je to objavio tražio, da to isto demantuje. Protiv Hausera je podneta bila čak i tužba za klevetu, jer takva informacija nije bila potkrepljena dokazima, međutim Štrausova tužba pred američkim sudom je ubrzo odbačena.
U Nemačkoj, nanbavkom aviona F-104 i svim malverzacijama kao i aferom oko velikog broja izgubljenih letelica krenuo je nedeljnik Špigl. Zbog obilja dokaza koji su izneseni Štraus je morao već 1962 godine da podnese ostavku. Međutim, Rudolf Augstien uhapšen na Štrausov zahtev pre ostavke, zbog otkrivanja tajnih podataka je odležao u zavoru čak 103 dana. Kancelar Adenauer našao se pod pritiskom javnosti, pa da smiri medije, naterao je Štrausa da podnese ostavku na funkciju ministra odbrane, što je to ovaj 19.novembra 1962 godine i uradio. Takođe, sredinom 1966. na red je došao i general Verner Panitski (Wernher Panitzki) tada na dužnosti komandanta Luftwaffe. Interesantno, on je podlegao pritisku svog kolege, proslavljenog pilota-asa iz Drugog svetskog rata general-potpukovnika Johana Štainhofa (Lieutenant General Johannes Steinhoff).

 

* 08.jpg (31.64 KB. 480x360 - viewed 48 times.)


Osim Nemačke, korupcionačkim skandalom oko nabavke lovca F 104 Starfighter bila je obuhvaćena i Holandija, gde je u nabavci, čak 120 lovca umešan bio kontroverzni princ Bernard. On je od kompanija kupio čak 120 Starfightera, ali je na svoj privatni račun inkasirao čak 1,1 milion dolara. Ovom finansijskom inekcijom F-104 je pobedio u oštroj konkurenciji francuski Mirage III koji je već viđen kao novi holandski lovac. Čak je i susedna Danska, koja je prvo nabavila J-35 Draken (51 aparat), morala je da nabavi i 51 avion Super Starfighter.


* 09.jpg (157.18 KB. 720x901 - viewed 50 times.)


Na „mito“ kako bi se nabavili lovci F-104 nije odoleo čak ni daleki Japan gde je provizija za članove komisije koji su odlučivali o nabavci licence ovog lovca iznosila 3 miliona dolara po osobi.
Da se podsetimo da je japanski ASDF preko Mitsubishi Heavy Industries, koji je radio varijantu F-104J i F-104D dobio 227 proizvedenih aviona (sa oslabljenom verzijom NASARR).
Afera sa Starfighterima izbila je čak i u Italij,i gde su vladajući demohrišćani takođe optuženi, da su uzeli milione dolara za nabavku licence za proizvodnju Super Starfightera.
Afera je još više eksplodirala posle svedočenja bivšeg lobiste oko primanja mita. Većina aktera ove afere je u svim zemljama izvedena pred sud, ali su tamo većina njih preuzeli ulogu naivnih ljudi i uporno su poricali dokaze koji su ih teretili da su uzeli mito.

 

* 10.jpg (72.03 KB. 400x527 - viewed 49 times.)


Interesantno je da je desna ruka u svim ovim poslovima Lokidovog marketinga bio Saudijac Adnan Kashogi inače poznati svetski preprodavac oružja. On je kao posrednik u vezi sa nabavkom F-104 zaradio čistih 106 miliona dolara. Zanimljivo je, da je on tokom ovog posla počeo sa provizijom od 2,5%, zatim ju je povećao na 15 posto.
Kompletan scenario korupcije uprkos svim aferama pukao je 1975 godine. Tada je američki senator Frenk Črč ( Frank Church) koji je istraživao sa CIA, zadao skoro posmrtni udar kompaniji Lockheed. Potrešena korupcijskim skandalima od Evrope do Azije, kompanija je umalo porpala.
Naime on je otkrio dokumente prema kojima su funkcioneri kompanije Lokid članovima „prijateljskih vlada” za usluge platili 22 miliona dolara. Cela stvar sa korupcijom okončana je kada je američki predsednik Džimi Karter (Jimmy Carter, junior) 1977 potpisao Zakon o zabrani podmićivanja (Foreign Corrupt Practices Act) u inostranstvu s čime je stavljena tačka na celi slučaj.


* 11.jpg (100.17 KB. 808x495 - viewed 61 times.)


Z a k l j u č a k :

Mito – davanje i primanje je toliko poznato da ga ne treba posebno objašnjavati. Ipak smo dužni istaći i neke pojedinosti koje su vezane za sam avion, a koje u velikoj meri podgrevaju ovu aferu.

Keli Džonson je u projektovanju ovog aviona, kao nikad do tada konsultovao pre svega pilote veterane Koreskog rata, te je iz njihovih zahteva nastao avion kojeg smo predstavili u ovoj reportaži. Pomračenje slave ovaj avion je zapravo stekao u SAD, kada je zbog nepouzdanosti rada motora J79-GE-7 – nastalo četrdeset ozbiljnih nezgoda u toku petogodišnjeg perioda, sa uništenih 24 aviona i pogibijom 9 pilota.
Proizvodnja u Lockheed i proizvodnja kod saveznika dala je u konačnom cifru od 1.554 izrađenih aviona “Super Starfajtera” u raznim verzijama.
Kako je afera najviše pogodila Nemačku da se kroz faktografiju osvrnemo na nabavku za njene potrebe:

Vazdušne snage Nemačke su imale 700 aviona F-104 “Super Starfighter”, od toga:
- 210 iz sopstvene proizvodnje,
- 255 iz Holandije,
- 89 iz Belgije,
- 50 iz Italije, i
- 96 iz Amerike
Ukupno 700 aviona
Dakle Nemci su izgubili u udesima 270 Super Starfighter. To je oko 30 procenata od ukupnog broja. Svakako da je pogibija 110 pilota najstrašnija brojka u ovim incidentima. Međutim, stopa gubitaka kod Nemaca nije veća u odnosu na druga vazduhoplovstva, uključujući i United States Air Force. Recimo, Kanada je imala gubitak od 50 posto aparata od 200 svojih jednosedih CF-104. Ali je to javnosti vešto prikrivanao.
To i dalje znači da je ovaj avion nesiguran. Ako se prisetimo da je Luftwaffe imala gubitke od 36 procenata u korišćenju Republic F-84F Thunderstreak, koga je Starfighter nasledio u zadacima, nešto u toj matematici ne štima.

Druga strana medalje:
Royal Norwegian Air Force je tokom perioda korišćenja svojih F-104G imao svega šest incidenata na 56.000 letačkih časova, a Spanish Air Force nije izgugio niti jednu letilicu u letačkim aktivnostima.

Pa da li je to bio loš avion sa stanovišta prezentovanih gubitaka u Nemačkoj?

AUTORI: Andrej Mlakar i Generalštabni pukovnik u penziji Ljubomir Savić



« Last Edit: January 10, 2017, 02:12:47 pm by Bozo13 » Logged
jadran2
Stručni saradnik - Istorija RM
kapetan bojnog broda
*
Offline Offline

Posts: 12 969



« Reply #1 on: January 10, 2017, 03:05:21 pm »

Hvala ti Ljubo na prezentaciji.
Znao sam za velike gubitke ovog aviona, ali ove brojke su iznenadjujuce; ne govoreci o pogibijama pilota.
Logged
kumbor
kapetan bojnog broda
*
Offline Offline

Gender: Male
Posts: 13 631


« Reply #2 on: January 10, 2017, 04:20:44 pm »


S druge strane, Španci su, navodno, na ovom tipu aviona imali sasvim uobičajene gubitke, a Ljuba piše da nisu izgubili nijedan avion u katastrofi usled kvara! Italijani su takođe dobro prošli sa ovim avionom. Avion je svakako bio težak za letenje i nije praštao greške pilota. Za toliki avion je površina krila bila, koliko se sećam, manje od 17m2, što je moralo davati veoma slabu pokretljivost. Kod Nemaca je izgleda opravdano dobio naziv "fliegende toedlichkoffer" - leteći mrtvački sanduk
Logged
Љуба
Stručni saradnik - RV i PVO
potporučnik
*
Offline Offline

Gender: Male
Posts: 2 203



WWW
« Reply #3 on: January 10, 2017, 04:24:30 pm »

Hvala ti Ljubo na prezentaciji.
Znao sam za velike gubitke ovog aviona, ali ove brojke su iznenadjujuce; ne govoreci o pogibijama pilota.
Eto pouzdano znamo za onih 9 američkih tokom prvih pet godina od uvođenja u operativnu upotrebu. Kod Nemaca te brojke variraju, od 110 do 187. U svakom slučaju Luftwaffe je imao najveće i materijalne i ljudske gubitke.

* iS85Fa2WFqucl.jpg (787.29 KB. 2200x1173 - viewed 53 times.)


Љуба

Logged
Љуба
Stručni saradnik - RV i PVO
potporučnik
*
Offline Offline

Gender: Male
Posts: 2 203



WWW
« Reply #4 on: January 10, 2017, 04:36:08 pm »


S druge strane, Španci su, navodno, na ovom tipu aviona imali sasvim uobičajene gubitke, a Ljuba piše da nisu izgubili nijedan avion u katastrofi usled kvara! ....................................................
More pišu i drugi  Grin

"Starfighter of Spanish Air Force (Ejército del Aire-EdA)

The 21 F-104 for Spain were manufactured by Lockheed and Canadair for the MAP program.
 The first 2 TF-104G came out of a lot of 18 planes manufactured by Lockheed, which had been ordered in the year 1962. Another 11 F-104G came out of a lot of 38 planes manufactured by Canadair, which had been ordered in the year 1963. The last 7 F-104G single seater came out of another lot of 10 planes manufactured by Canadair and had been ordered during the same year than the previous lot of 1963. Finally, the TF-104G bought as property and also manufactured by Lockheed, was the only unit ordered and manufactured in the year 1965.
 These 21 F104 were assigned the Spanish classification identity as C.8 and CE.8.
 The EdA Starfighters had the distinction of operating without a single accident during their seven years of service. They were formally retired from EdA service in May of 1972, when they were replaced by the F-4C Phantom. All of the EdA Starfighter were returned to the USAF for transfer to Greece and Turkey. "


* F104C8-02104-12yC8-04161-14.jpg (125 KB. 1023x770 - viewed 44 times.)


Љуба

Logged
jadran2
Stručni saradnik - Istorija RM
kapetan bojnog broda
*
Offline Offline

Posts: 12 969



« Reply #5 on: January 10, 2017, 06:07:10 pm »

Baza podataka:
http://www.joebaugher.com/usaf_fighters/f104.html
Logged
Dreadnought
Global Moderator
kapetan bojnog broda
*
Offline Offline

Posts: 21 597



« Reply #6 on: January 10, 2017, 07:39:58 pm »

Jedan nemački Starfighter u Tehničkom muzeju u Minhenu. Foto sam dobio od jednog drugara koji je bio u muzeju.



* F 104 Starfighter _Tehnički muzej u Minhenu.jpg (515.52 KB. 2592x1552 - viewed 51 times.)

Logged
Љуба
Stručni saradnik - RV i PVO
potporučnik
*
Offline Offline

Gender: Male
Posts: 2 203



WWW
« Reply #7 on: January 10, 2017, 07:57:54 pm »

Da se podsetimo i nekih podataka o avionu, na domaćem BHS govoru (pismu).


* 138225_129431581_104g copy.jpg (1625.3 KB. 3124x2124 - viewed 82 times.)


Љуба

Logged
MOTORISTA
Writer Palube
Global Moderator
kapetan bojnog broda
*
Offline Offline

Gender: Male
Posts: 29 420



« Reply #8 on: January 10, 2017, 08:48:42 pm »

Da citiram jedan svoj post...

Belgijanci su izgubili 41 od 113, Nemci 292 od 916, Kanađani 110 od 238, Japanci 3 od 230, Italijani 137 od 360. Svi sem Japanaca i Španaca su ih leteli nisko i brzo, umesto da su ih leteli onako za šta su bili napravljeni, da lete visoko i brzo.

I da dodam ovaj spisak izgubljenih nemačkik Starfajtera:

http://www.916-starfighter.de/GAF_crashes.htm

I da dodam još ovo, pa koga ne mrzi neka kopa  Grin:

http://www.916-starfighter.de/archiv.htm
Logged
gocemk
zastavnik I klase
*
Offline Offline

Posts: 1 658


« Reply #9 on: January 11, 2017, 01:24:27 am »

<iframe width="640" height="385" src="//www.youtube.com/embed/PIAXG_QcQNU?fs=1&start=" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>
Logged
Dreadnought
Global Moderator
kapetan bojnog broda
*
Offline Offline

Posts: 21 597



« Reply #10 on: January 11, 2017, 07:17:05 am »

Italijanski F-104 Starfighter-i na onovremenoj razglednici.



* F-104.jpg (1558.07 KB. 3552x2472 - viewed 53 times.)

Logged
Љуба
Stručni saradnik - RV i PVO
potporučnik
*
Offline Offline

Gender: Male
Posts: 2 203



WWW
« Reply #11 on: January 17, 2017, 10:00:31 pm »


* 01010.jpg (320.2 KB. 1600x1146 - viewed 49 times.)


Jedan iz prve serije F-104A.
Katapultirajuće sedište izbacuje se na dole.

Љуба

Logged
Bozo13
Global Moderator
kapetan bojnog broda
*
Offline Offline

Gender: Male
Posts: 15 496



« Reply #12 on: January 17, 2017, 10:06:07 pm »

KOliko je minimalna visina sigurnog katapultiranja. Verovatno nije 0/0. Grin
Logged
Љуба
Stručni saradnik - RV i PVO
potporučnik
*
Offline Offline

Gender: Male
Posts: 2 203



WWW
« Reply #13 on: January 17, 2017, 11:14:08 pm »

KOliko je minimalna visina sigurnog katapultiranja. Verovatno nije 0/0. Grin
Evo odlomka, gde sam više o njemu pisao: Do finalizacije projekta i uvođenja u upotrebu proteći će još jedna godina. Do tada su uspešno otklanjani uočeni problem. Kuriozitet kod ovoga aviona bilo je izbacivanje sedišta i pilota na “dole” ( Stanley C-1 /bez odbacivanja ili loma poklopca kabine) i danas predstavlja jedinstveno rešenje.


http://www.ejectionsite.com/f104c1.htm

Sedište je imalo ograničenje upotrebe na minimalnu letnu brzinu od 170 km/h. A jedna od negativnosti je i problem spašavanja pilota u niskom letu i havarijama u prilazu (poletanju). Normalno je da su ove stvari kasnije ispravljene i da je u kasnijim verzijama postavljano na daleko čuveno sedište firme Martin-Beker Mk.7 sa karakteristika 0-0, koje obezbeđuje katapultiranje i kada avion stoji na pisti.

Nisam našao podatak o minimalnoj bezbednoj visini. Moguće je da su pilotima sugerirali Roll, poziciju, pa onda katapultiranje.

Љуба
Logged
Bozo13
Global Moderator
kapetan bojnog broda
*
Offline Offline

Gender: Male
Posts: 15 496



« Reply #14 on: January 17, 2017, 11:33:48 pm »

Hvala.
Logged
Pages:  [1] 2 3   Go Up
  Print  
 
Jump to:  

Powered by MySQL Powered by PHP Powered by SMF 1.1.19 | SMF © 2013, Simple Machines
Simple Audio Video Embedder

SMFAds for Free Forums
Valid XHTML 1.0! Valid CSS!
Page created in 0.037 seconds with 25 queries.