PALUBA

Vojna istorija => Tvrđave => Topic started by: Dreadnought on February 22, 2017, 04:52:15 pm

Za eventualne probleme prilikom registracije, obratite se na e-mail adresu broker824@gmail.com ili webmaster@paluba.info Na forumu PalubaInfo novoregistrovane članove odobravamo ručno, to može potrajati najviše do 24 h.

Title: Tvrđava Koznik
Post by: Dreadnought on February 22, 2017, 04:52:15 pm
Tvrđava Koznik

Koznik je tvrđava u Srbiji, koja se nalazi 8 kilometara zapadno od Aleksandrovca i desetak kilometara severozapadno od Brusa, a podignuta je u poslednjoj trećini XIV veka. Smeštena je na obroncima Kopaonika [a] na jednom kupastom uzvišenju visine 921 m nmv, koje dominira okolinom, iznad reke Rasine. U istorijskim podacima se vezuje za ličnost velikog čelnika Radiča Postupovića, velmože Stefana Lazarevića (knez 1389—1402, despot 1402—1427).


[attachment=1]


U sklopu Noći muzeja 2009. godine, u tvrđavi Koznik je bila smeštena postavka pod nazivom „Život u srednjovekovnom zamku“. Danas je delimično konzervirana i nalazi se pod zaštitom Republike Srbije kao spomenik kulture od velikog značaja.

Cela oblast oko grada se naziva Rasina zbog čega se Koznik povezuje sa Radičem Postupovićem kome je na Rasini despot Stefan 1405. godine izdao dve povelje. U narodnoj epskoj poeziji Postupović je nazivan i Rade Oblačić ili pak Rajko od Rasine, zbog čega se i ova dva imena vezuju za Koznik.


Prošlost Koznika

Koznik je najverovatnije podignut za vreme vladavine kneza Lazara (1371—1389), pošto su na njemu otkriveni tragovi građenja u Moravskom stilu karakterističnom za njegovu vladavinu, tako da je podignut u istom periodu kao i niz drugih utvrđenja (Kruševac, Prokuplje, Pirot). U izvorima se prvi put pominje u Lazarevoj povelji manastiru Lavra svetog Atanasija na Svetoj gori. Povelja nosi datum 08.08. 1381. godine i doneta je u plemenitom gradu Kozniku. Njegova supruga Milica, boravila je u gradu 1402. godine, a tri godine kasnije njihov sin Stefan izdaje dve povelje svom velikašu Radiču Postupoviću kojima mu dodeljuje sva sela oko Koznika i crkvu na Grabovničici. U Kozniku su često boravili i Stefan i Milica, o čemu svedoči i njena povelja, koju je 12.09. 1405. godine izdala Dubrovčanima sa Rasine (kako se označavao Koznik), kada se gospodin despot ženjaše.

Tokom prvog pada Despotovine 1439. godine, Osmanlije su zauzele Koznik, ali on nekoliko godina kasnije biva vraćen despotu Đurđu (1427—1456) na osnovu odredbi Segedinskog mira kojima je 1444. godine obnovljena Srpska despotovina. Deceniju kasnije, Osmanlije ga trajno zauzimaju tokom pohoda na Kruševac (1454—1455), nakon čega je Koznik obnovljen i dodatno utvrđen, kao strateški značajno utvrđenje. Njegov značaj nije opao ni početkom XVI veka, jer je obližnje selo Strelar isporučivalo utvrđenju 30.000 strela godišnje.

U narednim vekovima, u Kozniku se nalazila otomanska posada koju su, u doba velikog Bečkog rata, 1689. godine uništili srpski ustanici zauzimajući tvrđavu. Neposredno nakon toga, jedan austrijski inženjerski oficir je napravio okviran plan utvrđenja sa njegovim podgrađem, a na njemu je zabeležio i naziv utvrđenja Schloss Koznica (ispod crteža) i Cosnicher Schloss (iznad crteža). Nakon Pikolominijeve smrti u Skoplju i propasti austrijske ofanzive na Balkan, dolazi do Velike seobe Srba, a sam Koznik, kao i niz drugih utvrđenja, biva napušten i prepušten zubu vremena.


Ostaci cisterne sa 4 bunara
[attachment=2]

Arheološka istraživanja lokaliteta prvi put obavljana u periodu od 1970. do 1973. godine. Tokom njih je ceo kompleks raščišćen od vegetacije, konzervirani su i delimično obnovljeni delovi bedema i kula, kao i sama Donžon kula, koja je ojačana sistemom gvozdenih prstenova. Radovi su nastavljeni 1978. godine kada su obezbeđena nova sredstva, ali su već 1980. godine iznova prekinuti. U ovom periodu, između ostalog, otkrivena je cisterna prečnika 5 metara, u sklopu koje su se nalazila četiri bunara. Ceo sistem je bio napravljen da bi skupljao i čuvao atmosfersku vodu, a u njemu je prilikom otkrića postojala bistra voda, što svedoči o tome da je i posle više vekova, sistem skupljanja i čuvanja vode u tvrđavi funkcionisao bez problema.


Ulazna kula i Donžon kula u Kozniku
[attachment=3]

Danas se u Kozniku svake godine, na dan svetog Pantelejmona 09.08., održavaju narodni sabor i likovno-pesnička kolonija.


Izgled Koznika

Koznik je podignut na uzvišenju koje sa tri strane čine oštre stene koje onemogućavaju prilaz, dok mu je četvrta (zapadna) strana blaža i njom se prilazi utvrđenju. Nepravilnog je oblika koji prati konfiguraciju terena, sa najvećom dužinom od 58 metara i širinom od 44 metara. Njegovi bedemi su ojačani sa 8 četvorostranih kvadratnih kula, razmeštenih na približno istom rastojanju. Tri kule na istočnom bedemu su nešto manje od tri koje se nalaze na južnom i zapadnom bedemu, dok su severna (Donžon kula) i severozapadna kula (spoljna širina 10, a unutrašnja 8 metara), znatno veće i najverovatnije su imale i stambenu ulogu. Na najvišoj tački grada, oko 921 m nmv, na sredini severnog bedema smeštena je Donžon kula. U pitanju je četvorostrana kula sa osnovom pravilnog kvadrata stranice 9 m i debljinom zida od oko 2 m, u koju se ulazilo sa južne strane.


Donžon kula
[attachment=4]

 
Ostaci bedema i kule
[attachment=5]

Jedna od kapija se nalazila na severnom bedemu, u blizini severoistočne kule, druga se verovatno nalazila na južnom bedemu, uz jugoistočnu kulu, dok je još jedan ulaz postojao u severozapadnoj kuli. U južnom, užem i nižem, delu Koznika nalazi se cisterna za atmosfersku vodu sa 4 filter bunara, dok se severnom delu uočavaju ostaci dve građevine, smeštene uz zapadni odnosno istočni bedem. Tokom arheoloških istraživanja, pronađeni su ostaci urasne kamene plastike karakteristične za Moravski stil, što upućuje na zaključak da je u sklopu tvrđave postojala tzv. pridvorna crkva, poput Lazarice u Kruševcu. Ostaci maltera crvenkaste boje na grudobranu jedne od kula, pronađenih tokom arheoloških istraživanja govore u prilog datiranju podizanja utvrđenja u doba kneza Lazara i Moravskog stila. Ispod samog Koznika, sa njegove južne strane, postojalo je podgrađe, čiji se ostaci i danas naziru.


Napomena:

[a] U literaturi se često pominje da se Koznik nalazi na obroncima Željina, zbog relativne blizine masivu te planine i relativno velikoj udaljenosti od najviših vrhova Kopaonika, ali se nalazi na krajnjem severoistoku planinskog masiva Kopaonika, čija se najsevernija tačka nalazi u njegovom neposrednom podnožju.




Literatura

- Deroko, Aleksandar (1950). Srednjevekovni gradovi u Srbiji, Crnoj Gori i Makedoniji. Beograd: Prosveta.
- Đidić, Predrag (2008). Tvrđave i ostaci utvrđenih gradova. Publikacija 5, Koznik. Beograd. ISBN 978-86-908427-5-9.

Izvor: Wikipedia.org (https://sr.wikipedia.org/sr-el/%D0%A2%D0%B2%D1%80%D1%92%D0%B0%D0%B2%D0%B0_%D0%9A%D0%BE%D0%B7%D0%BD%D0%B8%D0%BA)


Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: Dreadnought on February 22, 2017, 05:20:24 pm
Tlocrt i izgled Koznika pre konzervatorskih i arheoloških radova na lokalitetu.


[attachment=1]


[attachment=2]


Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: Dreadnought on February 22, 2017, 05:52:58 pm
Nešto fotografija sa tradicionalne manifestacije "Koznik - Grad vitezova" koja se održava svake godine početkom avgusta.


[attachment=1]

[attachment=2]

[attachment=3]

[attachment=4]


Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: Bozo13 on February 22, 2017, 05:54:04 pm
velmože Stefana Lazarevića (knez 1389—1402, despot 1402—1427).

Šta znači "velmož" ?

LPB


Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: Dreadnought on February 22, 2017, 05:56:47 pm
velmože Stefana Lazarevića (knez 1389—1402, despot 1402—1427).

Šta znači "velmož" ?

LPB

Vladar, vladajuća klasa, vlastela.


Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: Dreadnought on February 22, 2017, 05:59:18 pm
Još fotografija sa manifestacije "Koznik - Grad vitezova".


[attachment=1]

[attachment=2]

[attachment=3]

[attachment=4]


Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: Dreadnought on February 22, 2017, 06:01:38 pm
...

[attachment=3]

[attachment=1]

[attachment=2]

[attachment=4]




Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: Bozo13 on February 22, 2017, 06:03:16 pm
Hvala.

Lepo da se i u Srbiji održavaju viteške igre. 


Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: ssekir75 on February 22, 2017, 06:27:29 pm
velmože Stefana Lazarevića (knez 1389—1402, despot 1402—1427).

Šta znači "velmož" ?

LPB

Vladar, vladajuća klasa, vlastela.

да будемо прецизнији, велможе су велика или крупна властела у средњевековној србији. ситна властела звана је властеличићи.


Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: Dreadnought on February 22, 2017, 07:03:40 pm


Hvala.

Lepo da se i u Srbiji održavaju viteške igre. 


Koliko sam upoznat, pored srpskih viteških grupa i družina, do sada su učestvovale slične grupe iz Poljske, Rusije, Bugarske i verovatno iz još nekih zemalja.




Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: Dreadnought on February 23, 2017, 01:05:30 pm
Na spisak dodajem i viteške grupe iz Ukrajine i Češke, ovaj podatak sam našao u reportaži sa manifestacije koju su uradile Večernje Novosti (http://www.novosti.rs) 2013. godine, čije delove prenosim ovde.


[attachment=1]


Koze nosile kamen

Legenda kaže da su kamen ugrađen u Koznik nosile koze, pa je otuda i grad dobio ime. Zna se da je Lazar Hrebeljanović često boravio u Kozniku, a da je kasnije grad pripadao Radiču Postupoviću (Oblačić Rade u narodnim pesmama). I za Koznik se vezuje ime Proklete Jerine, žene Đurđa Brankovića, koja je u Župi zavela kuluk i poplavila dolinu Rasine prema Mitrovom polju kako bi uživala na lađi. Na Kozniku se danas može videti nekoliko očuvanih kula (južna i sverozapadna), a nađeni su dokazi o postojanju crkve, bunara, turskog suda i velelepnog života.

[attachment=2]


Tamara Ognjević, istoričar umetnosti i stručnjak za srednjovekovni nutricionizam, zainteresovane posetioce je upoznala sa gastronomskom starinom, koja se nalazila na stolu Nemanjića, Hrebeljanovića, Lazarevića i potonjih vladara i despota.

- Koznik je bio i poznat trgovački centar, gde se odvijala značajna razmena ljudi i robe - objašnjava za „Novosti“ Tamara Ognjević, direktorka „Artiscentra“, koji pet godina vodi istraživački projekat „Živeti prošlost - srpska srednjovekovna gozba“. - Izvesno je da smo u Dubrovnik, Grčku, Italiju, Bugarsku izvozili sušenu ovčetinu i svinjetinu, sir, kiselo mleko i med, a uvozili vino, južno voće, pehare, tkanine.

Arheolog Sanja Crnobrnja, kustos Zavičajnog muzeja, ističe da je dva hektara Gornjeg grada samo delić ranijeg izgleda utvrđenja.

- Na osnovu dve arheološke kampanje utvrdili smo najranije tragove od praistorije, ozbiljan sloj od četvrtog do šestog stoleća, period Nemanjića, Lazarevića, period Radiča Postupovića, turski period, ali i život po oslobođenju od Osmanlija, što je retko u našoj istoriji - kaže za „Novosti“ Sanja Crnobrnja.

Viteški turnir sa 60 srednjovekovnih boraca, srednjovekovna gozba, pijaca i obilazak odlično očuvanog Gornjeg grada s kojeg se vidi pola Šumadije i istočne Srbije, bile su samo deo ponude na petoj manifestaciji „Koznik - grad vitezova“. Turnir je potrajao do duboko u noć, a šatore su vitezovi iz Ukrajine, Poljske, Češke, Bugarske i više srpskih gradova počeli da sklapaju tek u nedelju. Jedno od najočuvanijih srednjovekovnih utvrđenja u zemlji najživlje je bilo u 14. veku, a više od 2000 posetioca i turista su imali prilike da upoznaju makar deo tog života.


Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: Dreadnought on March 18, 2017, 10:25:18 am
Kompjuterska (3D) rekonstrukcija gorenjeg grada Koznika. Autor rekonstrukcije je Stevan Perović.


[attachment=1]


Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: kumbor on March 18, 2017, 12:55:25 pm
velmože Stefana Lazarevića (knez 1389—1402, despot 1402—1427).

Šta znači "velmož" ?

LPB

Vladar, vladajuća klasa, vlastela.

Tačnije "velmoža". Krupno nasledno plemstvo. Reč upućuje na činjenicu da su imali velika prava, ovlašćenja, pravne, političke i ekonomske mogućnosti (moć - možnosti). Otuda vel-moža. Može označavati i vladara, mada se češće koristila određena titula (voevoda, knjaz, despot...).


Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: Dreadnought on November 03, 2017, 05:38:03 pm
Na manifestaciji Koznik - Grad Vitezova 2014 je učestvovala Viteška družina Zlatno burence sa čije FB strane su ove fotografije.


[attachment=1]


[attachment=2]


[attachment=3]


Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: Dreadnought on November 03, 2017, 05:43:59 pm
...

[attachment=1]


[attachment=2]


[attachment=3]




Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: Dreadnought on November 03, 2017, 05:48:36 pm
Nastavak fotografija ...

[attachment=1]


[attachment=2]


[attachment=3]



Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: Dreadnought on November 03, 2017, 05:50:58 pm
...

[attachment=1]


[attachment=2]


[attachment=3]




Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: Dreadnought on November 03, 2017, 05:53:19 pm
I ostatak ...


[attachment=1]


[attachment=2]


[attachment=3]


[attachment=4]


[attachment=5]


Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: Dreadnought on July 31, 2018, 02:17:40 pm
Nekoliko fotografija ...


[attachment=4]


[attachment=1]


[attachment=2]


[attachment=3]

Quote

Kneginja Milica boravila je u Kozniku sigurno 1402. godine, a tri godine docnije baš iz njega ona 12. septembra izdaje povelju Dubrovčanima "sa Rasine, kada se gospodin despot ženjaše"; Rasina je reka koja teče podno Koznika, kao naziv oblasti oko njega (danas Rasinski okrug), pa se često u ono doba koristila i kao metonim za sam grad.

Pomenuti gospodin despot je, dakako, njen vlastiti sin, Stefan Lazarević-Hrebeljanović koji je i sam te iste 1405. godine izdao dve povelje svom velmoži Radiču Postupoviću kojemu je dodelio Koznik, sva sela oko njega, i crkvu na Grabovničici.

Vlastelin Radič Postupović je čovek čije se ime u narodnom predanju najčešće i vezuje za sam Koznik. Pošto je vrlo verovatno da većina naših čitalaca upravo prvi put u životu čuje za njega, valja napomenuti da je u epskoj našoj poeziji zapamćen kao Rajko od Rasine ili, mnogo poznatije, kao Rade Oblačić odnosno Oblačić Rade (moguće je stoga da je Oblačić bilo prezime čitavog njegovog roda, dok bi onda prezime zabeleženo u povelji sugerisalo da je bio sin nekog Postupa).


izvor (http://www.telegraf.rs/zanimljivosti/zabavnik/2929918-magicni-grad-na-obroncima-kopaonika-ovo-je-koznik-zaboravljena-tvrdjava-kneza-lazara-i-rada-oblacica-foto)


Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: Dreadnought on February 01, 2019, 12:40:36 pm

Kvalitetan i detaljan snimak tvrđave dronom.


https://youtu.be/oQMt4eExODI


Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: Dreadnought on February 04, 2019, 12:33:25 pm


Još jedan lep i kvalitetan snimak tvrđave dronom.


https://youtu.be/BoWy8xL806k


Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: Dreadnought on February 15, 2019, 10:49:47 am

...


[attachment=1]


Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: MOTORISTA on February 20, 2019, 08:47:35 am
[attachment=1]


Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: Dreadnought on February 26, 2019, 09:47:55 am


Viteške igre u Kozniku, srpskoj srednjevekovnoj utvrdi podignutoj za
kneževanja Lazara Hrebeljanovića u drugoj polovini XIV veka.
Foto: Wikimedia Commons/ManeI21



[attachment=1]


Quote

Koznik je dopao osmanlijskih šaka 1439. godine, ali je ubrzo vraćen despotu Đurđu na osnovu odredbi Segedinskog mira 1444. No, samo deceniju kasnije Turci ga ponovo zauzimaju tokom pohoda na Kruševac, a neprestano pomeranje granica Otomanske imperije duboko na zapad i sever, ne utiče na značaj Koznika. Dapače, obližnje selo Strelar je i početkom XVI veka godišnje isporučivalo turskoj posadi u Kozniku 30.000 strela.

Ta se turska posada nalazila u Kozniku i 1689. godine kada su srpski ustanici — u sklopu Velikog turskog rata koji je Sveta liga na čelu sa Austrijom pokrenula nakon razbijanja Opsade Beča 1683. i doprla duboko u srce Balkana — osvojili grad, kao što su učinili i sa Magličem.

Nažalost, ova vojna propada i Srbi moraju da se povlače zajedno sa austrijskom vojskom, zbog straha od turske osvete (mi smo svim srcem i dušom podržavali sve habzburške napore da se naše lepo poluostrvo napokon oslobodi od otomanskog jarma). Ipak, dok je Rasina bila slobodna jedan je austrijski oficir nacrtao plan utvrđenja i nazvao ga "Schloss Koznica" i "Cosnicher Schloss".


izvor (https://www.telegraf.rs/zanimljivosti/zabavnik/2929918-magicni-grad-na-obroncima-kopaonika-ovo-je-koznik-zaboravljena-tvrdjava-kneza-lazara-i-rada-oblacica-foto)



Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: Dreadnought on February 26, 2019, 09:49:33 am


Stariji dokumentarni prilog o Kozniku.


https://youtu.be/BesURwUHRH4


Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: Dreadnought on May 27, 2020, 09:06:24 am


Grad Koznik (osnova prema S.Đorđeviću), "Utvrđenja Moravske Srbije, Marko Popović, Beograd 1989."



[attachment=1]


Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: Dreadnought on June 08, 2020, 10:23:32 am



https://youtu.be/Y0BxB-gIcDA


Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: Dreadnought on November 19, 2020, 12:04:41 pm


Prilog na temu ...


Quote
TV Informator - GRAD KOZNIK 7 JUL 2020



https://youtu.be/aWAKeVc09Ds


Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: Dreadnought on November 19, 2020, 12:56:40 pm


Još jedan snimak dronom ...


Quote
Medieval FPV - Castle Koznik



https://youtu.be/lDnAyboytso


Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: JASON on November 22, 2020, 03:18:41 pm
[attachment=1]


Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: Dreadnought on December 16, 2020, 05:12:15 pm


Quote
Utvrđeni grad Koznik predstavlja primer malog srednjevekovnog utvrđenja, ima nepravilnu osnovu, koja prati teren. Uz utvrđenje postoje i ostaci drugih građevina koji su još uvek vidljivi.

Bogati arheološki nalazi su delimično proučeni, a potrebna su i detaljnija istraživanja kako bi se život Koznika u potunosti rekonstruisao. Jedan o d zanimljivijih nalaza je verovatna crkvena građevina i ostaci fresaka na kojima je moguće prepoznati prikaze lica, ruku... Pretpostavku da je reč o crkvenom zdanju osnažuje otkriće groba sa spoljne strane zida. Ostaci keramike i fragmenti fresaka mogu se datovati u kraj XIV ili početak XV veka. Sa iste građevine verovatno potiču i delovi kamene plastike sa ornamentima u obliku dvojnog prepleta, a mnogi nalazi svedoče i o boravku turske posade u Kozniku.


izvor (https://www.nationalgeographic.rs/vesti/15258-tvrdjava-koznik.html)



[attachment=1]



Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: Dreadnought on December 27, 2020, 03:55:11 pm



Kraći dokumentarni film o Kozniku ...



https://youtu.be/8481H5kgtec


Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: Dreadnought on January 06, 2021, 01:00:04 pm



Quote
КОЗНИК СРЕДЊОВЕКОВНИ СРПСКИ ГРАД


Козник је највероватније подигнут за време владавине кнеза Лазара (1371—1389), пошто су на њему откривени трагови грађења у Моравском стилу карактеристичном за његову владавину, тако да је подигнут у истом периоду као и низ других утврђења (Крушевац, Прокупље, Пирот).

Налази се на путу који води из долине Расине у долину Ибра, 8 km северозападно од Бруса, у атару села Град на обронку планине Жељин.Помиње се као племенити Козник 1381. у повељи кнеза Лазара за Лавру Св. Атанасија на Светој Гори. Сматра се да је господар жупе Расина Радич Поступович, велики челник деспота Стефана Лазаревића, овај град утврдио и користио. У XV веку пољски историчар Длугош наводи да је деспоту Ђурђу Бранковићу по уговору са Турцима враћен 1444. и град Козник. Град је сачувао свој стратешки значај у време турске власти. Саграђен на купастом узвишењу, опасан је јаким бедемом који прати конфигурацију терена. Бедем је ојачан са осам кула различитих димензија. Две највеће на северној страни служиле су и за становање. Северозападна кула, првобитно предвиђена као улазна, у току градње је зазидана, тако да је једини улаз био на североисточном зиду. У јужном делу утврђења налази се огњиште поплочано опеком и систем за снабдевање града водом – цистерна

 са четири бунара. Откривени су и зидови објекта датованог у другу половину XIV века. Обиље покретног археолошког материјала, комада архитектонске пластике моравског стила и делова фресака говоре о постојању цркве на месту делимично истраженог објекта у североисточном делу града, који припада најстаријем нивоу градње, а датује се у другу половину XIV века. Јужно од града смештено је подграђе. Археолошки и конзерваторски радови извођени су 1972, 1977, 1981–86. и 1988.



https://youtu.be/NEv3403VBLY



Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: Dreadnought on August 07, 2021, 08:06:10 am




https://youtu.be/Snd2s88yjGc


Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: Dreadnought on September 14, 2021, 02:31:24 pm



Istražite srednjovekovnu Srbiju: Tvrđava Koznik


Smatra se da je Koznik podigao knez Lazar kao vojnu odbrambenu vlastelinsku građevinu.

Na putu između današnjeg Aleksandrovca i Jošaničke banje nalaze se ostaci utvrđenog grada Koznika, koji spada među poznatije srednjevekovne gradove iz vremena Moravske Srbije. Na vrhu 922 metra visoke kupaste planine Željin, nad dolinom reke Rasine, stoje ostaci ovog grada podignutom najverovatnije na mestu nekog prethodnog utvrđenja.

Smatra se da je Koznik podigao knez Lazar kao vojnu odbrambenu vlastelinsku građevinu, s dominantnim položajem nad velikim područjem koje se i danas naziva Rasinom. Prvi pomen Koznika nalazi se u Zakoniku kneza Lazara i dovodi se u vezu sa imenom Radiča Postupovića (Oblačića Rada) poznatijeg iz narodne poezije nego iz dostupnih istorijskih izvora.

Ipak, izvori navode da je početkom XV veka Despot Stefan Lazarevic doneo dva zakona u Kozniku 1405. godine, poklanjajući Radiču Postupoviću sva okolna sela i crkvu na reci Grabovničici. Posle naglog turskog osvajanja tvrđave Koznik ona je 1444. godine vraćena je pod upravu despota Đurđa Brankovića. Turci su tvrđavu Koznik ponovo osvojili u vreme kada je osvojen i Kruševac, 1454 – 1455. godine. 

Utvrđeni grad Koznik predstavlja primer malog srednjevekovnog utvrđenja, ima nepravilnu osnovu, koja prati teren. Uz utvrđenje postoje i ostaci drugih građevina koji su još uvek vidljivi.

U naše vreme Koznik se oživljava manifestacijom "Grad vitezova", svakog avgusta. U živopisnom predstavljanju kulturno-istorijskog nasleđa Srbije, u organizaciji opština Aleksandrovac i Brus, na trenutak je moguće doživeti srednjovekovni Koznik.

Bogati arheološki nalazi su delimično proučeni, a potrebna su i detaljnija istraživanja kako bi se život Koznika u potunosti rekonstruisao. Jedan o d zanimljivijih nalaza je verovatna crkvena građevina i ostaci fresaka na kojima je moguće prepoznati prikaze lica, ruku... Pretpostavku da je reč o crkvenom zdanju osnažuje otkriće groba sa spoljne strane zida. Ostaci keramike i fragmenti fresaka mogu se datovati u kraj XIV ili početak XV veka. Sa iste građevine verovatno potiču i delovi kamene plastike sa ornamentima u obliku dvojnog prepleta, a mnogi nalazi svedoče i o boravku turske posade u Kozniku.


izvor (https://nationalgeographic.rs/putovanja/istrazi-srbiju/a26071/tvrdjava-koznik.html)


Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: Dreadnought on October 23, 2021, 12:04:49 pm



Manastir Milentija


Manastir Milentija je srednjovekovni manastir čije se ruševine nalaze kod istoimenog sela u opštini Brus, nedaleko od tvrđave Koznik. Podignut je u Moravskom stilu, najverovatnije neposredno nakon 1430. godine i predstavljao je jedan od većih manastirskih kompleksa tog doba, zbog čega se smatra da je bio zadužbina nekog moćnog velikaša (možda Radiča Postupovića). Među ostacima crkve, naročito se izdvajaju pronađeni ostaci dekorarativne kamene plastike, koji su danas deo kolekcija Narodnih muzeja u Beogradu i Kruševcu.


[attachment=1]


Arheološka istraživanja manastirske crkve i njena konzervacija su otpočeli 1969. godine, dok je dobar deo kompleksa ostao neistražen. Ruševine manastira Milentije se danas nalaze pod zaštitom republike Srbije kao spomenik kulture od velikog značaja.


Istorija

Nije poznato ko je i kada podigao manastir, ali se smatra da je nastao tokom četvrte ili pete decenije XV veka. Ovakvo datiranje se bazira na nekoliko činjenica:

 - Osnova crkve (trikonhos) i kamena plastika svedoče o gradnji u Moravskom stilu (poslednja trećina XIV i prva polovina XV veka)

 - Umetnička vrednost i način izrade kamene dekoracije svedoče o gradnji u doba razvijenog Moravskog stila

 - U povelji Radiča Postupovića iz 1430. godine se pominje selo Milentija u njegovoj oblasti, ali ne i manastir u njemu

Na osnovu ostataka manastirske crkve, smatra se da u pitanju zadužbina moćnog oblasnog gospodara, zbog čega se pretpostavlja da njegov ktitor mogao da bude veliki čelnik Radič Postupović[a], koji je spadao u viđenije velmože Srbije, u doba despota Stefana (knez 1389—1402, despot 1402—1427) i Đurđa (1427—1459), a držao je oblast Rasine oko Koznika, u kojoj se nalazi Milentija.


[attachment=2]


Manastirski kompleks

Manastirska crkva, posvećena svetom Stefanu, ima osnovu sažetog trikonhosa, sa polukružnim apsidama i kupolom nad naosom. Dugačka je 17.5 metara, a po svojoj osnovi je veoma slična obližnjem manastiru Lepencu (u istoimenom selu). Njeni zidovi su danas očuvani do visine od oko 2 metra, dok je njena spoljašnjost bila ukrašena kamenom dekorativnom plastikom, a smatra se da je delimično bila i ofarbana.

Sami kameni ukrasi svedoče o visokom nivou umetničke i zanatske obrade, a smatra se da su bili ofarbani, što je doprinosilo živopisnosti. Prema mišljenju istoričara umetnosti Sanje Kesić-Ristić:„Kamena plastika u Melentiji je izvedena vrlo vešto, smelo i u dubljem reljefu nego što je to slučaj sa drugim spomenicima moravske škole, što doprinosi jakim kontrastima svetlosti i senke na njoj“. Jedna od specifičnosti kamene plastike je i velika rozeta, na kojoj je predstavljena stilizovana volovska glava, iako se na rozetama Moravskog stila javljaju gotovo isključivo geometrijski i biljni motivi.


[attachment=3]


U jednom od objekata manastirskog kompleksa, koji se nalazi dvadesetak metara zapadno od manastirske crkve, arheolozi su otkrili malu nišu u kojoj je pronađen kostur deteta, postavljen kao pri normalnom sahranjivanju (u ležećem položaju na leđima). Procenjuje se da dete u trenutku smrti nije moglo biti starije od sedam godina, a smatra se da je ovo potvrda postojanja žrtvovanja ljudi radi uspešne izgradnje nekog objekta, koja je na tim prostorima zabeležena samo u narodnoj poeziji (npr. Zidanje Skadra) i verovanjima u postojanje talasona, neke vrste dobrog domaćeg duha koji čuva zgradu od ljudi koji imaju nameru da je poruše ili oštete.


izvor (https://sr.wikipedia.org/sr-el/%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%80_%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%98%D0%B0)


Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: Dreadnought on October 23, 2021, 12:09:28 pm




Quote
RIZNICA - Manastir Milentija




https://youtu.be/PPB3-0gzr9c


Title: Re: Tvrđava Koznik
Post by: Dreadnought on October 23, 2021, 12:10:07 pm




Quote
Виртуелни музеј - Розета




https://youtu.be/bTdGMo_fTIo