PALUBA
January 21, 2019, 09:06:24 pm *
Welcome, Guest. Please login or register.
Did you miss your activation email?

Login with username, password and session length
News:
 
   Home   Help Search Calendar Login Register  
Del.icio.us Digg FURL FaceBook Stumble Upon Reddit SlashDot

Pages: [1]   Go Down
  Print  
Author Topic: Pančevački svetionici  (Read 4632 times)
 
0 Members and 1 Guest are viewing this topic.
Dreadnought
Global Moderator
kapetan bojnog broda
*
Offline Offline

Posts: 22 446



« on: April 27, 2011, 03:05:34 pm »

Na Forlandu ceo vek brodove pozdravljaju jedinstveni svetionici


27.04.2011.

Kule kod Pančeva jedine na Dunavu

Svetionici se podižu na obalama, ostrvima i stenama da budu orijentiri plovilima što brode širokim morima, a na rekama - gde se u svakom trenutku vide obale, ili bar najmanje jedna - praktično su suvišni.


* 137240_svetionik-pancevo-tamis-12_f.jpg (27.25 KB. 470x270 - viewed 210 times.)


Zato ih na kontinentu vrlo malo ima, a kad su još sazidani u paru - to predstavlja pravu retkost! Na čitavom Dunavu postoji jedan par svetionika, i to u Pančevu.

Prvo pristanište u ovom gradu, na Tamišu, napravili su još Turci u 17. veku. A kad su se ovi povukli 1716. godine, preduzimljivi građani podigli su magacine za skladištenje soli koja je niz Tamiš stizala iz rudnika u Rumuniji.

Pančevo je bilo vrlo prometan grad - iz Banata su još od tog vremena kroz njegovo pristanište počeli da prolaze brodovi sa žitom i za Beč i za Tursku, a kasnije i svila, pivo, cigle, drvena građa i ljudi. Pa još kad su krenuli parobrodi!

Prvi je takav brod, sa putnicima iz Zemuna, uplovio 1854. godine, a već pola veka kasnije bilo ih je toliko da su 1909. godine morali Pančevci na ušću Tamiša u Dunav da podignu svetionike kako bi usmeravali brodove koji su iz pravca Austrije ili Crnog mora po mraku uplovljavali u tamiško pristanište.
   

* 137244_svetionik-pancevo-tamis-01-foto-o-radosevic_hf.jpg (22.37 KB. 240x356 - viewed 198 times.)


U zlatno doba parobrodskog saobraćaja na Dunavu, naime, odlučeno je da se tok Tamiša skrati prokopavanjem kanala. Iskopano je dosta zemlje, pa rastinja nije bilo, tako da noću ili kada vodostaj naraste nije bilo orijentira ni na levoj ni na desnoj obali. Nasukani brodovi bili su čest prizor, budući da je bilo dosta saobraćaja. Zbog toga se pristupilo izgradnji signalizacije, pa su podignute kule svetilje, desna na mestu Forland, leva na Malom ritu.
   
Sagrađene su od žute opeke, postavljene na kružnoj podlozi od zemlje ozidane kamenom, a na njihovim vrhovima bile su pokrivene terase sa snažnim lampama.

Hronike beleže da je neko vreme postojala redovna parobrodska linija između Pančeva i Beograda. Subotom i nedeljom, posebno leti, Beograđani su dolazili na izlet i redovno svraćali u letnju baštu pivare na „vajfert” pivo, slane kiflice i prečansku muziku. Posebna atrakcija pri povratku noću bili su ovi osvetljeni svetionici...

Godinama su kule bile mesto okupljanja brodarskih radnika, koji su u njene opeke urezivali svoja imena i kratke poruke, pa danas nema cigle koja nije „ispisana”. Jasno se razabiru imena i datumi: 1924. godina, 1927, 1930... Ova je tradicija nastavljena i posle Drugog svetskog rata, i traje sve do danas. Tako smo na desnoj kuli pred Uskrs zatekli mladi bračni par, Mariju i Marka Stojanovića. Kažu da tu često dolaze, i da su se i oni potpisali, istina flomasterom...


* 137245_svetionik-pancevo-tamis-08-foto-o-radosevic_hs.jpg (15.04 KB. 245x200 - viewed 363 times.)

   
Ali kad su parobrodi ustupili mesto modernijim rečnim plovilima, ove su građevine izgubile svoju funkciju. A kad je pristanište na Tamišu zatvoreno i stara industrijska zona izmeštena, na svetionike i njihovo održavanje svi su zaboravili. Pančevci su godinama čamcima odvozili granitne ploče kojima su osnove svetionika bile popločane, pa ih je voda spirala i jedan svetionik se nakrivio toliko da mu je pretilo urušavanje. Tek posle 2000. godine grad je počeo da brine o njima, da bi svoju stogodišnjicu dočekali koliko-toliko obnovljeni. Ali i dalje bez lampi.

Jednom, kad bude para, možda će opet zasvetleti...


M. Petrović
Izvor: www.blic.rs

Logged
Dreadnought
Global Moderator
kapetan bojnog broda
*
Offline Offline

Posts: 22 446



« Reply #1 on: January 16, 2015, 01:05:18 pm »

Foto-razglednica pančevačkih svetionika u izdanju knjižare E. Dunajtsik, Buchhandlung, Pančevo, 1932. godine.



* Pančevo_svetionici.jpg (192.82 KB. 1680x1117 - viewed 142 times.)



Logged
jadran2
Stručni saradnik - Istorija RM
kapetan bojnog broda
*
Offline Offline

Posts: 13 035



« Reply #2 on: January 16, 2015, 01:23:18 pm »

Mali doprinos ovim zanimljivim gradjevinama

* svjetionici.jpg (900.85 KB. 1844x1190 - viewed 163 times.)

Logged
Dreadnought
Global Moderator
kapetan bojnog broda
*
Offline Offline

Posts: 22 446



« Reply #3 on: July 31, 2018, 03:02:04 pm »


Svetionici na fotografiji iz 30-tih godina XX veka.




* svetionici_pančevo.jpg (574.05 KB. 2514x1801 - viewed 44 times.)

Logged
Dreadnought
Global Moderator
kapetan bojnog broda
*
Offline Offline

Posts: 22 446



« Reply #4 on: November 09, 2018, 01:26:32 pm »


Malo stariji prilog o ovoj temi.


...

Ušće Pančeva u dunav “Kule Svetionici”


Svetionici na ušću Tamiša u Dunav kod grada Pančeva su sagrađeni 1909. godine za vreme vladavine Austrougarske. Svojevremeno su dobili i popularni naziv „Vodena kapija grada”.

Kule svetionici zidani su od žute opeke koje su postavljene na kružnoj podlozi od zemlje, oivičene i obložene kamenom. Svetionici su zidani u tri pojasa koji su deljeni po horizontali dekorativnim vencem od crvene, profilisane, opeke koja uokviruje ulazna vrata kao i prozorska okna. Na vrhu svetioničke kule je terasa natkrivena kupastim krovom i nosačima izvora svetla. Svetionička lampa je radila na petrolej.

U vreme gradnje tamiških svetionika parnjaka 1909. godine Pančevo, kao granično slobodni kraljevski grad, je bio veliki industrijski centar tadašnjeg vremena. Tadašnje Pančevo je već uveliko imalo pivaru, novootvorenu „Svilaru“, „Crveni magacin“ i razvijenu trgovinu, rekama Tamiš i Dunav su se prevozili so, svila, pivo, cigle, drvena građa i ljudi. Pruga Pančevo-Zrenjanin je otvorena 1894. godine a deo na relaciji Pančevo-Vladimirovac 1896. godine i time su ojačani suvozemni trgovinski putevi .

Pančevo je postalo značajno raskršće suvozemnog i rečnog saobraćaja. Tada je saobraćaj na reci bez svetionika postao nezamisliv.

Problem navigacije je postao izražajan početkom dvadesetog veka kada je odlučeno da se tok Tamiša skrati prokopavanjem kanala. Prosecanjem Tamiša iskopano je dosta zemlje pa rastinja nije bilo, tako da noću ili kada vodostaj naraste nije bilo orijentira na levoj i desnoj obali. Nasukani brodovi bili su čest prizor, budući da je bilo dosta saobraćaja. Zbog toga se pristupilo signalizaciji, obeležavanju obala i gradnji svetionika.

Tokom drugog dela dvadesetog veka, nestankom parobroda, zatvaranjem pristaništa na Tamišu kod Pančeva i izmeštanja stare pančevačke industrijske zone, svetionici su postepeno počeli da gube funkciju i prestalo se sa održavanjem. Dunav i Tamiš su spirali temelje, a lokalno stanovništvo odnosilo kamen, osim kamena iz svetionika su odnesene i metalne stepenice, a nestala je i svetionička lampa. Ovakva nebriga je dovela do toga da su se svetionici nekoliko puta našli u opasnosti od rušenja.

Dva pančevačka svetionika koja se nalaze na ušću reke Tamiša u Dunav, jedini rečni parnjaci u Evropi, nisu u funkciji još od šezdesetih godina. Zaboravljeni i zapušteni, propadali su sve do 2000. godine kada su gradski Zavod za zaštitu spomenika i Opština Pančevo rešili da ih restauriraju i sačuvaju. Prvo su izvedeni radovi da bi se spasao temelj. Prilaz svetionicima sa kopna je težak, s jedne strane nalazi se zemljište Luke Pančevo, a s druge zemljište privatnog vlasnika. Staza je zarasla i skoro neprohodna tako da je restauracija i konzervacija stala.


izvor


Od onda je situacija bolja, kule su sanirane tako da se planira postavljanje pristana i pešačkih staza u daljem cilju turističke ponude Pančeva ukoliko se dogovore (frit, frit $$$   laugh) sa vlasnikom zemljišta.




Logged
Dreadnought
Global Moderator
kapetan bojnog broda
*
Offline Offline

Posts: 22 446



« Reply #5 on: January 09, 2019, 11:07:25 am »


Nabavio sam ovu fotografiju pre par dana, ali ne znam kojom prilikom je snimljena. Na pozadini fotografije nema nikakvih podataka.

Po foto papiru, reklo bi se da su 20-te ili ranije.



* Pančevački svetionici.jpg (1614.69 KB. 4093x2524 - viewed 23 times.)



Vidi se puno sveta na obali, deo njih ima kišobrane, mada mi se čini da su ovom prilikom kišobrani tu u svrsi suncobrana, jer po odeći publike izgleda da je letnje vreme i da je dosta sunčano.

Pretpostavljam da je u pitanju neka svečanost, jer koliko mi se čini, svetionik je ukrašen vencima.

Logged
Pages: [1]   Go Up
  Print  
 
Jump to:  

Powered by MySQL Powered by PHP Powered by SMF 1.1.19 | SMF © 2013, Simple Machines
Simple Audio Video Embedder

SMFAds for Free Forums
Valid XHTML 1.0! Valid CSS!
Page created in 0.017 seconds with 24 queries.