PALUBA
July 24, 2019, 01:17:17 am *
Welcome, Guest. Please login or register.
Did you miss your activation email?

Login with username, password and session length
News: Prilikom registracije unesite ispravnu e-mail adresu jer na toj adresi dobijate mail za aktivaciju Vašeg naloga. Proverite obavezno i neželjenu poštu...
 
   Home   Help Search Calendar Login Register  
Del.icio.us Digg FURL FaceBook Stumble Upon Reddit SlashDot

Pages:  [1] 2 3 4 5 6 7   Go Down
  Print  
Author Topic: Cerska bitka  (Read 35327 times)
 
0 Members and 1 Guest are viewing this topic.
Rade
Administrator
kapetan bojnog broda
*
Offline Offline

Gender: Male
Posts: 16 337



WWW
« on: June 25, 2011, 08:16:03 pm »

CERSKA ВITКА (12—24.VIII 1914), nazvana po planini Ceru gde je, u osnovi, i rešena; poznata je i kao bitka na Jadru u čijem se slivu, uglavnom, odigrala.

Pripremajući se za defanzivne operacije i pretpostavljajući da će glavne austrougarske snage dejstvovati sa severa, opštim pravcem dolinom Morave, a pomoćne sa zapada preko Drine, srpska Vrhovna komanda grupisala je: 1. armiju (komandant general Petar Bojović, načelnik Štaba pukovnik Božidar Terzić, sastava: Timočka divizija I poziva, Timočka II, Moravska II, Konjička divizija i Braničevski odred) na prostoriji Grocka, Smederevska Palanka, Rača, Topola; 2. armiju (komandant general Stepa Stepanović, načelnik Štaba pukovnik Vojislav Živanović, sastava: Moravska I, Kombinovana I, Šumadijska I i Dunavska I) na prostoriji Obrenovac, Aranđelovac, Lazarevac; pred armijama postavljeni su zaštitni odredi na graničnoj liniji Dunava i Save; 3. armiju (komandant general Pavle Jurišić Šturm, načelnik Štaba pukovnik Dušan Pešić) vršila je zaštitu severozapadne i zapadne granice Srbije, od ušća Kolubare, duž Save i Drine do Ljubovije, u rasporedu: Obrenovački odred (6 bataljona, 1 eskadron, 2 baterije) od ušća Kolubare do ušća Vukodraže u Savu; Drinska II od ušća Vukodraže do Zvornika, sa Šabačkim odredom (8 bataljona, 2 baterije, 1 eskadron) od ušća Vukodraže do Samurovića ade (dužine 120 km), a Lozničkim i Lesničkim (6 bataljona, 3 baterije, 1 eskadron) od Pejine ade do Ade zelenice (vezu izmedu Šabačkog i Lozničkog odreda održavao je Jadarski četnički odred 500 četnika kod sela Prnjavora); Ljubovijski odred (2 bataljona III poziva i 1 baterija) od Uzovnice do Ljubovije; odred na Debelom brdu (1 bataljon III poziva) održavao je vezu izmedu levog krila 3. armije i Užičke vojske; Drinska I je bila na položajima u rejonu Valjeva. Užička vojska (komandant general Miloš Božanović, sastava: Šumadijska I, Užička brigada i Limski odred) u rejonu Užica zatvarala je pravce koji su od Višegrada i Bajine Bašte izvodili u dolinu Zapadne Morave.



Protivno predviđanju srpske Vrhovne komande, austrougarske glavne snage grupisane su protiv Srbije na Drini: 5. armija (komandant general L. Frank), sastava: 8. korpus (9. pešadijska i 21. landverska divizija) i 13. korpus (36. pešadijska i 42. honvedska divizija, 11. brdska i 13. pešadijska brigada) na prostoriji Bijeljina, Zvornik, Priboj, Brčko; 6. armija (komandant general O. Potiorek, istovremeno i komandant austrougarske Balkanske vojske), sastava: 15. i 16. korpus na prostoriji Vlasenica, Rogatica, Kalinovik, Sarajevo, a 2. armija (komandant general E. Bem-Ermoli) u Sremu i Banatu: 4. korpus (31. i 32. divizija), 29. divizija 9. korpusa i neposredno pod Štabom armije 23. pešadijska, 10. konjička, polovina 7. divizije, 4., 7., 8. i 107. brigada. Ova armija bila je predviđena za dejstvo protiv srpske vojske samo u slučaju da Rusija ostane neutralna. No, pošto je ona zaratila i koncentracijsko prevoženje već počelo, rešeno je da se 2. armija prebaci na sever, počev od 18. avgusta, kad mađarske železnice budu slobodne, a dotle da demonstrira prema Srbiji bez ozbiljnog angažovanja. General Potiorek i austrougarska Vrhovna komanda našli su se pred dilemom: da li da počnu operacije protiv Srbije sa 5. armijom čim ona bude prikupljena, a iskorišćujući prisustvo 2. armije, ili da se liše koristi koje im je 2. armija mogla dati i da krenu u ofanzivu nedelju dana kasnije kad i 6. armija bude prikupljena i spremna za dejstvo. Potcenjujući srpsku vojsku, pre svega, njenu manevarsku sposobnost, oni su se odlučili za prvu alternativu. Potiorek jc računao da će do 18. avgusta ovladati rejonom Valjeva, jer će i 6. armija tog dana biti spremna za ofanzivu.

Izjutra 12. avgusta počela je 5. armija prelaz Drine sa 9. i 21. divizijom kod sela Amajlija preko Samurovića ade, 36. divizijom, 11. i 13. brigadom kod sela Batara, a 42. divizijom kod Zvornika. Zbog snažnog otpora srpskih delova isturenih na Drini, prebacivanje preko reke bilo je sporo. Tog dana 9. divizija prehacila se na Samurovića adu, delovi 13. korpusa (36. divizija) obrazovali su uzan mostobran kod sela Šora (Lipnički Šor), a 42. divizija prebacila se jedva na desnu obalu kod Malog Zvornika. Za to vreme artiljerija 2. armije snažno je bombardovala Beograd, Obrenovac i Šabac; 44. pešadijski puk 31. divizije oko 4 časova 30 minuta zauzeo је Šabac, a 29. divizija bez otpora Mačvansku Mitrovicu, Noćaj, Ševarice i Drenovac.

Istog dana srpska Vrhovna komanda počela jc da uočava da je napad glavnih austrougarskih snaga usmeren na severozapadnu Srbiju, pa je oko podne naredila: da 3. armija svim snagama zadržava austrougarsko nadiranje preko Drine i Save; 2. armija sa Konjičkom divizijom da se prebaci u severozapadnu Srbiju i napadne austrougarske trupe koje budu prešle Savu i Drinu; 1. armija da se rokira na dotadašnju prostoriju 2. armije i da obrati pažnju na severni granični front; Užička vojska da pređe u ofanzivu radi vezivanja jačih austrougarskih snaga. Posle prijema naređenja komandant 3. armije odmah je uputio armijsku konjicu i 17. pešadijski puk sa jednim artiljerijskim divizionom iz Drinske I u pomoć Šabačkom odredu, a 13. pešadijski puk, takođe, s jednim divizionom iz iste divizije Lozničkom odredu.

Sutradan, 13. avgueta, 8. korpus je tek oko podnc рrеšао Drinu i uveče zanoćio u Novom Selu i severno od Lešnice; u očekivanju dejstva 8. korpusa sa severa, 13. korpus ostao je ceo dan na desnoj obali Drine, dejstvujući artiljerijom prema selu Runjani - G. Dobrić, dok je njegova 42. divizija u pokretu prema Krupnju stigla do ušća Drinjače u Drinu; austrougarska 2. armija produžila је bombardovanje ciljeva od prethodnog dana i pojačavala snage u Šapcu. Pod zaštitom 3. armije, srpske trupe vršile su forsirane pokrete: Šumadijska I preko Uba prema Šapcu, Kombinovana i Moravska I prema Ubu; Moravska II prema Lazarevcu, a Timočka I i Timočka II prema Aranđelovcu. Ojačanja iz 3. armije upućena Šabačkom i Lozničkom odredu, stigla su oko 10 časova, a ostatak Drinske I stigao je uveče u selo Zavlaku. Dunavska I i Dunavska II ostale su na frontu Beograd - Golubac.

Produžujući nastupanje 14. avgusta, 8. korpus proterao je slab Lešnički odred (1500 ljudi II i III poziva i 500 četnika) sa padina Cera, zauzeo Vidojevicu i zanoćio na liniji Vidojevica (k. 378) - selo Prnjavor; 13. korpus napadao je na položaje Lozničkog odreda i posle ogorčenih bliskih borbi uspeo je oko 19 časova da zauzme sela Obrež i G. Dobrić. Iznenadnim i snažnim noćnim protivnapadom, Loznički odred povratio je visove kod G. Dobrića, ali je morao opet da ih napusti izgubivši 800 ljudi, dok je samo austrougarska 36. divizija izgubila 600 ljudi. Zbog pokreta 42. divizije Loznički odred se noću 14/15. avgusta povukao na položaje Kulina - Groblje - Puškarevac - Majdan, gde je prihvaćen od glavnine Drinske I i stavljen pod njenu komandu. Ojačani Šabački odred pokušao je da povrati Šabac, ali je odbijen. Oko 10 časova pristigla je kod sela Lojanica i prethodnica Šumadijske I, ali zbog razvučenosti jedinica i premorenosti trupa, nije napala Šabac.

Nemajući još dovoljno podataka o jačini austrougarskih snaga koje su nadirale iz Bosne da bi mogla angažovati sve svoje trupe, srpska Vrhovna komanda odlučila se popodne tog dana da prvo likvidira šabački mostobran, a zatim da napadne snage koje nastupaju preko Drine. U tom smislu je u 19 č. naredila: 2. armiji da se grupiše na reci Dobravi i povrati Šabac; 1. armiji da se pomeri dalje na zapad sa jednom divizijom na Ub, a drugim dvema kod Valjeva; 3. armiji da svim snagama zadržava neprijatelja. Međutim, iz primljenih izveštaja noću 14/15. avgusta, Vrhovna komanda konačno je utvrdila da glavne austrougarske snage napadaju preko Drine, pa je natedila 15. avgusta u 3 časova i 15 minuta da 3. armija i dalje zadržava neprijateljeve snage koje nadiru dolinom Jadra; da 2. armija forsiranim maršem uputi Konjičku diviziju pravcem selo Koceljevo - Draginje na liniju Šabac - Loznica (da bi raščistila situaciju u Mačvi, dejstvovala u bok i pozadinu 8. korpusa i obezbedila bok 2. armije), dve pešadijske divizije pravcem selo Koceljevo - selo Tekeriš za napad u levi bok austrougarskih delova u dolini Jadra; da Šumadijska I zauzme Šabac, a ako ne uspe, da uporno brani pravac prema Koceljevu radi obezbeđenja boka i pozadine 2. armije. Zbog daljeg bombardovanja Beograda i Obrenovca, što je ukazivalo na eventualnu operaciju tim pravcem, naknadno je naređeno 1. armiji da zadrži kod Lazarevca one dve divizije, koje je po ranijoj odluci trebalo uputiti u Valjevo.

Nastupajući na frontu oko 70 km u 6 kolona sporo i oprezno, austrougarska 5. armija izbila je 15. avgusta do mraka: levom kolonom 21. landverske divizije severnim padinama Cera do sela Grušića; desnom, glavnim grebenom Cera do Skakališta; 9. divizijom dolinom Lešnice do sela Miline, čija je pobočnica zauzela Popov parlog i ugrozila desni bok 3. armije; 36. divizijom dolinom Jadra do sela Brezjaka; 11. i 13. brigadom kod Grnčarskog groblja; 42. divizijom jugozapadno od Krupnja. Uz odobrenje austrougarske Vrhovne komande pod čijom je komandom bila 2. armija, u rejon Šapca prebačena je 29. divizija 9. korpusa radi sadejstva 5. armiji. Delovi srpske 3. armije (ostatak Drinske I i Loznički odred) branili su položaje kod sela Jarebica i zbog izmešanosti jedinica, desni odsek (Popov parlog - Jarebička crkva) primila je Drinska II, a levi, na delu Groblje - Puškarevac, Drinska I. U duhu naređenja Vrhovne komande od 15. avgusta, Konjička divizija krenula je izjutra istog dana i do mraka izbila južno od sela Zablaća; Šumadijsku I povukao je komandant 2. armije sa položaja kod Šapca na desnu obalu reke Dobrave gde je i zanoćila; Kombinovanoj diviziji naredio je da skrene na pravac selo Draginje - Tekeriš, da prodire glavninom dolinom Lešnice i napadne levi bok austrougarskih delova u dolini Jadra, s tim da kod Tekeriša ostavi jedan puk sa 1 baterijom zа osiguranje boka i pozadine sa pravca Šabac - Tekeriš, a pobočnicu da uputi grebenom Cera; Moravskoj I da krene pravcem selo Koceljevo - selo Gradojević - Mihailov grob, a zatim za Kombinovanom divizijom do Tekeriša, pa grebenom Iverka ka selu Obrežu radi napada na neprijateljev bok u dolini Jadra. U podne je komandant Armije dopunio ranije naređenje (pošto je uočio važnost Cera kao oslonca u predstojećim dejstvima i opasnost od spuštanja Kombinovane divizije u dolinu Lešnice рге nego što sigurno ovlada Cerom) i stavio u zadatak Kombinovanoj diviziji da s pukom i baterijom, upućenim grebenom Cera, zauzme još iste noći Kosanin grad, a ostatak Divizije da zadrži u swlu Tekerišu radi eventualne upotrebe prema Lešnici i Iverku, a Moravskoj I, zbog premorenosti odobrio je duži noćni odmor u selu Gradojeviću, zbog čega ona neće pravovremeno stići da 16. avgusta podrži Kombinovanu diviziju pri ovlađivanju grebena Cera.

Nastupajući istočnim padinama Cera, 2. prekobrojni puk sa baterijom iz Kombinovane divizije sudario se iznenada noću 15/16. avgusta sa desnom kolonom austrougarske 21. divizije. Noću su u boj uvedeni 1. i 6. prekobrojni puk, koji su u ogorčenoj borbi, zajedno sa 2. pukom, razbili austrougarsku kolonu i prinudili je na povlačenje. Izjutra, 16. avgusta, Kombinovana divizija napadnuta je u levi bok na položaju Grujića Mehana - Borno polje od 9. divizije sa Rašuljače i odbačena na položaj Radonić brdo - Kik  - k. 325 gde se, prihvaćena od divizijske rezerve 5. puka, sredila i zadržala dalji napad 9. divizija. Kriza je prebrođena ličnom intervencijom komandanta Armije i pristizanjem Moravske I, koja je oko podne sa linije k. 325 - k. 330 napala delove 9. divizije na odseku Spasovine - Begluk i zauzela Begluk, dok je njeno desno krilo zadržano kod sela Jugovića. Konjička divizija krenula je izjutra iz rejona sela Pejinovića pravcem selo Bojić - selo Slatina, a 3. puk uputila prema Osoju (k. 272) radi obezbeđenja desnog boka Kombinovane divizije. Glavnina te divizije produžila je pokret pravcem selo Bojić - Slatina i na k. 205 uzela pod svoju komandu pobočnicu Šumadijske I (Šumadijski konjički puk i 19. pešadijski puk, a nešto kasnije 3. i 4. bataljon iz 10. pešadijskog puka) odakle je Šumadijski  konjički puk uputila da sadejstvuje 3. konjičkom puku a sa glavninom produžila nastupanje u dve kolone: desna (polovina 1. i 4. konjičkog puka sa 1 baterijom) izbila je pravcem selo Slatina - selo Dobrić na Beli kamen; 3. bataljon 10. pešadijskog puka, koji je obezbeđivao desni bok Divizije na pravcu Beli kamen - selo Dobrić, zapadno od sela Maovi, prepadom je razbio 57. brigadu 29. divizije koja se pripremala za napad u bok Šumadijske I i prinudio je da se u neredu povuče prema Šapcu uz 300 poginulih i 100 zarobljenih. Za to vreme leva kolona (19. pešadijski puk I, 1 bataljon 10. pešadijskog puka i 1. baterija) u nastupanju pravcem k. 205 - Radlovac naišla je na levu kolonu 21. divizije koja je žurila u pomoć desnoj koloni na Ceru i, u sadejstvu s 3. konjičkim pukom i Šumadijskim konjičkim pukom napala je i razbila, a potom je 3. konjički puk izbio na Bobiju (tt 417). Za to vreme Šumadijska I uspešno je štitila desni bok cerske ofanzivne grupe (Kombinovana i Moravska I) zatvarajući pravce od Šapca na liniji Mišar - selo Jevremovac. Intervencijom Konjičke i Šumadijske I onemogućeno je spajanje delova austrougarskih 5. i 2. armije.

U dolini Jadra 3. armija je na jarebičkim položajima odbila 16. avgusta napade 13. korpusa, naročito 36. divizije, ali 42. divizija i 11. i 13. brigada potisle su Rudnički četnički i Krupanjski odred i zauzele Krupanj. Pošto su joj time ugrožena oba boka i pozadina, Armija se noću 16/17. avgusta povukla na položaje: Marjanovića vis - k. 241 - Groblje (Drinska II) i Radevski kamen - Soldatovića gajevi (Drinska I). Uviđajući opasnost po levo krilo 3. armije srpska Vrhovna komanda naredila јe 1. armiji da odmah uputi Moravsku II sa Uba preko Valjeva na odsek Jolina breza -  selo Stave - Sovački kik u sastav 3. armije, a jednu diviziju iz Lazarevca da uputi na Ub.


* operacije 17 i 18 avgusta 1914 godine.jpg (188.85 KB. 1024x774 - viewed 716 times.)


Izjutra 17. avgusta s položaja Spasovine - selo Jugovići - Simino brdo 9. divizija i 16. puk 36. divizije napali su Moravsku I koja je bila na liniji selo Jugovići - Tekeriš, i u oštrim borbama prinudili јe uveče da se povuče na položaj južno od Tekeriša posto je pretrpela veće gubitke naročito od artiljerijske vatre sa Begluka. U međuvremenu, oko 12 časova, 2. bataljon 5. prekobrojnog puka Kombinovane divizije zaustavio je bočnim dejstvom s Parloga napad 102. puka 9. divizije od Jugovića prema Kiku, a dva sata kasnije 2. i 5. prekobrojni puk kao desna kolona kombinovane divizije izbili su do mraka na liniju Konjušnica - Parlog, a 2. bataljon 5. prekobrojnog puka zauzeo je Trojan. Zbog neobjedinjenog rada Moravske I i Kombinovane divizije (komandant Armije nalazio se tog dana na položaju Šumadijske I kod Šapca) propuštena je prilika da se razbije 9. divizija i ovlada grebenom Cera. Za to vreme je Konjička divizija sa 2. pukom presekla telefonsku vezu i železničku prugu izmedu Šapca i Lešnice, na železničkoj stanici Dublje napala voz kojim je jedan bataljon od Šapca bio upućen u pomoć 21. diviziji i prinudila ga da se vrati; sa 3. pukom zauzela je Prnjavor, prodrla duboko u pozadinu 21. divizije i gonila njene razbijene deiove do Drine zaplenivši jednu bateriju. Pri povratku puk je bio opkoljen između sela Petkovice i Pnijavora ali se probio i vratio u sastav Divizije kod sela Culjkovića. Smelim radom Konjička divizija je demoralisala neprijateljevu pozadinu i onemogućila sadejstvo 29. divizije sa 8. korpusom. Napad Šumadijske I na Šabac obustavljen je zbog jakog otpora 29. divizije којu je podržavala teška armijska artiljerija s Turskog groblja i 2 monitora sa Save. Zbog teške situacije u koju je zapala 5. armija, 2. armija je noću 17/18. avgusta prebacila i 4. korpus (31. i 32. diviziju) na desnu obalu Save, umesto da ga ukrca u vozove kako je ranije bilo predviđeno. Na frontu 3. armije jači napad izvršila je samo 13. brigada na Soldatovića gajeve, ali je odbijena uz velike gubitke. Moravska II stigla je u podne u Valjevo, i u 21 čas produžila prema Peckoj. Da bi ubrzala rad Kombinovane divizije i Moravske I, Vrhovna komanda naredila je da se Timočka I iz 1. armije uputi iz Lazarevca 2. armiji radi pojačanja.

U toku 18. avgusta Kombinovana i Moravska I napale su položaj 9. divizije od Begluka do Todorovog rta, prva grebenom Сега, a druga grebenom Iverka. Zbog slabog sadejstva između divizija i pojedinih njihovih napadnih kolona, napad se razvijao vrlo sporo što je omogućilo 9. diviziji da se održi na položaju. Kod Šapca su 31., 32. i 29. divizija napale izjutra Šumadijsku I na položaju Mišar - selo Jevremovac, i prinudile je da se povuče na liniju desna obala reke Đumače - selo Cerovac - Varna. Zbog povlačenja Šumadijske I i precenjivanja opasnosti po svoje bokove, Konjička divizija odustala je od naređenog nastupanja prema Čokešini i Drini, i povukla se na položaj Brestovac - selo Metković radi obezbeđenja unutrašnjih bokova Šumadijske I i Kombinovane divizije. Na frontu 3. armije je 13. korpus sa 36. divizijom i 11. brigadom bezuspešno napadao položaj Drinske II, a 42. divizijom i 13. brigadom položaje Drinske I, takode, bez uspeha. Kad je oko podne Moravska II pristigla u rejon Pecke, kriza na levom krilu 3. armije je otklonjena, a ujedno je ugrožen desni bok 13. korpusa. Moravska II uputila je odmah dva bataljona u pomoć slabom Ljubovijskom odredu koji se usamljen borio na položaju Zelenik - Bobija - Proslop, gde je zatvarao pravac ka Peckoj. Oko 17 časova levo kiilo 36. divizije zauzelo je Marjanovića vis, ugrozilo desni bok Drinske II i komunikaciju 3. armije, selo Zavlaka - Valjevo, i zapretilo da prekine njenu vezu sa 2. armijom. Komandant 3. armije je u toku noći uputio pojačanja radi preotimanja Marjanovića visa.


* operacije od 19 do 24 avgusta 1914 godine.jpg (194.2 KB. 1024x778 - viewed 513 times.)


U pokretu iz Lazarevca, Timočka I stigla je u zoru 19. avgusta u rejon sela Volujca i Rumske. Tog jutra Kombinovana i Moravska I nastavile su napade na 9. diviziju. Desna kolona Kombinovane (2. i 5. puk i 2 baterije) ovladala je u 5 časova i 30 minuta Kosaninim gradom, ali je, potom, oprezno nastupala i tek oko 14 časova zauzela Veselinov vrh, gde je obustavila nastupanje zbog bojazni za svoj desni bok od delova 21. divizije na Bobiji. Zanoćila je sa 2. pukom na Veselinovom vrhu, a 15. pukom na Kosaninom gradu, čime je omogućila 9. diviziji da odstupi bez većih teškoća; leva kolona (1. i 6. prekobrojni puk, 6. puk II poziva i 3 baterije), kad je ovladala oko 13 časova Rašuljačom, gonila je neprijatelja dolinom Lešnice i padinama Cera, pa je sa prethodnicom zanoćila na liniji k. 328 - Parlog (k. 288), a glavninom kod Tadranske Lešnice. Moravska I sa 1. i 2. pukom oko 13 časova zauzela je Veliku glavu, a oko 15 časova i Rajin grob, potom grebenom Iverka gonila delove 9. divizije, a u 20 časova sa prednjim delovima zanoćila je kod Popovog parloga. Za to vreme njen 16. puk odbio je kod sela D. Badanje pokušaj levog krila 36. divizije da pruži pomoć 9. diviziji. Moravska I, držeći se grebena Iverka, propustila je povoljnu priliku da dejstvom u dolinu Jadra preseče odstupnicu 36. diviziji. Konjička divizija, zbog povlačenja Šumadijske I, povukla se na položaj u rejonu sela Dvorišta, ne iskoristivši uspeh Kombinovane divizije na Ceru da goni neprijatelja u pravcu Lešnice. Protiv Šumadijske I, na reci Dumači, nastupale su 29., 31. i 32. divizija. Iskoristivši njihovu sporost, Šumadijska I izvršila je ispad protiv 31. i 32. divizije, stvorila kod njih pometnju i zabunu, a zatim se, da bi izbegla udar 29. divizije u svoj levi bok, povukla za 1 - 2 km prema reci Dobravi. Ona je time otklonila opasnost koja je pretila boku glavnih srpskih snaga i stvorila utisak kod austrougarske 2. armije da se prema njoj nalaze znatno jače srpske snage. Na frontu 3. armije, zbog dolaska Moravske II, 42. divizija i 13. brigada ostale su neaktivne preko celog dana, dok su 36. divizija i 11. brigada pokušale da iskoriste postignuti uspeh na Marjanovića visu, ali bez rezultata. Komandant 5. armije naredio je oko 14 časova pregrupisavanje snaga prema levom krilu, ali zbog povlačenja 9. divizije morao je u 16 časova i 30 minuta da naredi opšte povlačenje 13. korpusa. Tog dana, po sugestiji Vrhovne komande, upućena je Timočka I iz rejona sela Rumska -  selo Volujac da povrati Marjanovića vis, gde je stigla noću kad su ga jedinice 3. armije već bile zauzele. Uveče je Vrhovna komanda naredila da se Timočka II prebaci od Uba za Šabac, a komandu na frontu prema Šapcu da preuzme komandant 1. armije, pod čiju je komandu stavljena i Šumadijska I. I pored nastojanja komandanta 2. armije da što više iskoristi izvojevanu pobedu, podsticanjem divizija na što energičnije gonjenje, one su sporo i oprezno nastupale. Moravska I provela je ceo dan na grebenu Iverka, omogućivši i poslednjim austrougarskim delovima da se neometano izvuku dolinom Jadra i prebace preko Drine. Zbog slabe aktivnosti Konjičke i Kombinovane divizije, prebacili su se preko Drine i razbijeni delovi 21. divizije. Treća armija nije bila u toku situacije i upustila sc u borbe sa austrougarskim zaštitnim delovima, pa pošto su oni odstupili, pomerila se na liniju Banjevac - Nedino brdo. Tek uveče, po naredenju Vrhovne komande, prešla je u gonjcnje ali je bilo kasno. Na kraju dana Vrhovna komanda naredila je da 2. i 3. armija izbiju na Drinu, a 1. da se orijentiše prema Šapcu. Timočka I vraćena je u selo Mrovsku. Noć 19/20. i dan 20. avgusta iskoristila je 5. armija za povlačenje i, zahvaljujući sporom i opreznom nadiranju srpskih trupa, prebacila se bez većih teškoća na levu obalu Drine: 9. divizija kod Janje, ostaci 21. divizije kod Samurovića ade i Amajlije, 36. divizija i 11. brigada kod sela Batara, 42. divizija kod Šерака i 13. brigada kod sela Kozluka (21. avgusta).

Zbog povlačenja austrougarske 5. armije preko Drine, povukao se i 4. korpus preko Save. U Šapcu se zadržala samo 29. divizija s koјоm su vođene borbe do 24. avgusta, kad je proteran i poslednji austrougarski vojnik sa teritorije Srbije.

Austrougarski gubici: oko 25 000 ljudi od čega je 4 500 zarobljeno; srpski: 250 oficira i 16  045 podoficira i vojnika, od čega je 54 oficira i 2 053 vojnika poginulo, a ostalo ranjeno. Zaplenjeno: 48 topova, 86 kara, 13 poljskih bolnica, veći broj pušaka, konja i drugog materijala.

U cerskoj bici angažovane su s obe strane približno jednake snage. U korenu austrougarskog poraza bila je neodređena uloga 2. armije koja se nije potpuno angažovala u Srbiji, a niti je stigla na vreme u Galiciju, što se i tamo nepovoljno odrazilo. Koristeći se velikom pokretljivošću svojih trupa, srpska Vrhovna komanda uspela je po meri razvoja situacije da uvede u borbu sve potrebne snage i da stvori nadmoćnost nad 5. armijom. Pobedom na Ceru ojačala je u srpskoj vojsci i narodu vera u sopstvene snage. To je bila prva saveznička pobeda u I SR, koja je vidljivo olakšala njihove operacije zbog čega je i ugled Srbije kod njih znatno porastao.


Izvor: Vojna enciklopedija

Logged
Brok
Administrator
kapetan bojnog broda
*
Offline Offline

Gender: Male
Posts: 15 449


Bratstvo, Jedinstvo, Jednakost


WWW
« Reply #1 on: June 25, 2011, 08:49:14 pm »

<iframe width="640" height="385" src="//www.youtube.com/embed/6sQHI-FELJA?fs=1&start=" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>

Spomen obeležja u Tekerišu kraj Loznice


* Vaša dela su besmrtna, spomenik Cerskim junacima.JPG (227.56 KB. 1600x1374 - viewed 583 times.)


* Vojvoda Živojin Mišić spomenik u Tekerišu.jpg (558.37 KB. 1200x1600 - viewed 500 times.)


* Vojvoda Stepa Stepanović spomenik u Tekerišu.JPG (386.99 KB. 1333x1600 - viewed 566 times.)


* Muzej Cerske bitke u Tekerišu.JPG (265.27 KB. 1200x1600 - viewed 324 times.)


* Pogled sa planine Cer.JPG (252.21 KB. 1600x1200 - viewed 295 times.)


Izvor slika: 3opan.blogspot.com/

Logged
Zaslon
vodnik
*
Offline Offline

Gender: Male
Posts: 433



« Reply #2 on: June 25, 2011, 10:06:53 pm »

Pogled na planinu Cer iz sela Volujac, cca. 10km vazdušnom linijom.

I jedna mala opaska, Tekeriš baš i nije kraj Loznice i gotovo je podjednako udaljen od nje kao i od Šapca ali ipak istini za volju on administrativno pripada opštini Loznica.


* IMG_6138.JPG (165.6 KB, 1600x1200 - viewed 430 times.)
Logged
ML
kapetan korvete
*
Offline Offline

Posts: 6 673



« Reply #3 on: September 17, 2011, 06:46:04 pm »


* DSCF6906.JPG (104.85 KB. 800x563 - viewed 257 times.)

* DSCF6907.JPG (111.11 KB. 800x566 - viewed 301 times.)

* DSCF6908.JPG (107.16 KB. 800x562 - viewed 274 times.)

Logged
ORIĆAREB
In memoriam
kapetan fregate
*
Offline Offline

Posts: 7 364



« Reply #4 on: September 17, 2011, 07:07:02 pm »

Gledam ove snimke i nešto razmišljam. Kako i s čime se uspjelo to snimiti.?
U ono doba i u onom jadu i metežu to ovjekovječiti, pa to je stvarno podvig koji
prevazilazi normalna ljudska shvatanja...
Logged
Рашо
Moderator
kapetan korvete
*
Offline Offline

Gender: Male
Posts: 6 477



« Reply #5 on: September 17, 2011, 07:09:22 pm »

Gledam ove snimke i nešto razmišljam. Kako i s čime se uspjelo to snimiti.?
U ono doba i u onom jadu i metežu to ovjekovječiti, pa to je stvarno podvig koji
prevazilazi normalna ljudska shvatanja...

Srećom, bilo je ljudi koji su bili zaduženi samo za to.
Logged
ML
kapetan korvete
*
Offline Offline

Posts: 6 673



« Reply #6 on: September 17, 2011, 07:42:47 pm »

U toku izvođenja svoje "kaznene ekspedicije" u Srbiji, a naročito nakon povlačenja iz Srbije poslje izgubljene Cerske bitke, A-U vojska počinila je mnoga zvjerstva i svireposti prema srpskom stanovništvu. O tome svjedoče mnogi dokumenti, od kojih se ovdje iznosi samo jedan izvještaj komandanta III armije od 20 augusta, koji glasi.
"Austrijska vojska počinila je u našim krajevima strahovita zvjerstva.Kod mehane Krivajnice nalazi se jedna grupa od 19 osoba(ljudi,žena i dece)povezani jedno za drugo konopcem i potom poklani i užasno unakaženi. Iste ovakve grupe nalaze se u Zavlaci (njih  15). Sem toga,svuda se po selima nalaze omanje grupe pobijenih i unakaženih, većinoma dece i žene. Jednoj ženi sekli su kaiševe od kože, a drugoj su dojke odsekli. Pozvao sam komisiju od stranaca iz Valjeva, te da ovo vidi i konstatuje. Grupa Krivajice fotografisana je a takođe i neki drugi momenti.
Po kazivanju seljaka ,ovih prizora ima na sve strane."
iz knjige Cerska operacija-M.Radenković u izdanju Vojnoizdavačkog zavoda 1953g.
Logged
gocemk
zastavnik I klase
*
Offline Offline

Posts: 1 799


« Reply #7 on: September 17, 2011, 08:18:57 pm »

Само оно што су урадили бугарске војске на македонски и српски народ од 1915 до 1918, ратови у бившој Југославији су  мало дете. Али, рат је е најгнасна ствар.
Logged
ML
kapetan korvete
*
Offline Offline

Posts: 6 673



« Reply #8 on: September 17, 2011, 09:35:34 pm »

Само оно што су урадили бугарске војске на македонски и српски народ од 1915 до 1918, ратови у бившој Југославији су  мало дете. Али, рат је е најгнасна ствар.
Kakva "vojska" takvi joj i tragovi. Kome snaga leži u topuzu, tragovi mu smrde nečoviještvom.
« Last Edit: September 18, 2011, 05:50:39 am by ML » Logged
ML
kapetan korvete
*
Offline Offline

Posts: 6 673



« Reply #9 on: September 18, 2011, 05:06:59 pm »

Malo pojednostavljeno samo neka razmatranja.
Pogled na cersku operaciju.

Cersku operaciju čine :

-Nastupanje V A-U armije preko Drine i dijelova II armije preko Save u SZ dio Srbije od 12-15 augusta, sa jedne strane , i maršmanevar glavnne snage Srpske vojske iz centralnog dijela Srbije (Šumadije) ka njenom SZ dijelu 13-15 augusta, sa druge strane.
-Sudar V i dijelova II A-U armije sa III i II srpskom armijom od 15 do 19 augusta uveće- Cerska bitka.
-Gonjenje 19 augusta i  u toku 20.augusta.
-Dovršetak borbi kod Šabca, od 21 do 24 augusta, čime je završila Cerska operacija.

Ideja C.o. na A-U strani proističe iz osnovne ideje njihovog ratnog plana i iz osnovne ideje operacijskog plana Balkanske vojske. I jedna i druga ideja su bile protivne načelima racionalne strategije i bile su rukovođene samo političkim motivima, tako da je od samog početka usađena klica neuspjeha.
Glavni uzroci neuspjeha A-U bili su:
1)   Odluka da se ide u ofanzivu nedovoljnim snagama, sa V i VI armijom, koja je temeljila na demonstrativnom sadejstvu sa II armijom u Sremu, koja je pak 18 augusta trebala biti prebačena u Galiciju. Igrajući tu dvojnu ulogu II armija je podbacila u oba slučaja.
2)   Pogrešno operativno shvatanje Počoreka da traži uspjeh na pomoćnom pravcu prema Užicu, tamo upućuje jaču VI armiju, a pravcem prema Valjevu slabiju V armiju, a sa ciljem da veže glavninu srpskih snaga i olakša uspjeh VI armije.
3)   Prelazak u ofanzivu sa nedovoljno sasređenim i premorenim snagama, što je imalo za poslijedicu spor prelaz preko Drine , čime su propuštena tri dana koju je srpska komanda iskoristila za prebacivanje glavnine snaga na drinsko savsko vojište. Slabost, nepripremljenost i usamljeno nastupanje po pravcu gdje je očekivala da će naići na glavninu srpskih snaga, jedno e od glavnih uzroka neuspjeha.
4)   Razdvojenost V i VI armije koje nije dopuštalo sadejstva, jer je između njih bilo zemljište planinskog karaktera.
5)   Linijski( plitki) strategijski raspored, brez ikakve rezerve za pariranje i odklanjanje kriza na pojedinim dijelovima fronta.
Pored toga bile su i druge slabosti, kolebanje A-U komande u pitanju upotrebe II armije, fiks ideja Poćoreka da odsudnu bitku tuče kraj Užica, i zanošnje idejom obuhvatnog manevra dolinom Lima, nesposobnost viših komandanata , slaba služba veze i obaviještavanja,, prenagljenost i nestalnost u donošenju odluka i na kraju nedovoljna izvježbanost trupa i stariješina za vođenje operacija na zemljištu pokrivenom visokim kukuruzom i pošumljenom.
Artiljerija i ako brodjno nadmočnija nije bila izvježbana za dejstva na nepreglednom zemljištu, te nije mogla uspešno pomagati svoju pešadiju.

Što se Srpske vojske tiče osnovna ideja je bila defanzivno-ofenzivni strategijski doček i to na sjeveru bilo na Savi ili Dunavu. Nikako nije bio predviđen napad sa zapadnog Drinskog pravca, znači za srpsku Vrhovnu komandu to je bilo iznenađenje.
Imajući svoju glavnu snagu orijentisanu prema sijevernom frontu, srpska Vrhovna komanda je pokazala pribranost, smijelost i elastičnost donoseći odluku da izmijeni strategijski razvoj svojih snaga radi preduzimanja protivofenzive na ranije neočekivanom pravcu, ka drinskom vojištu. Cerska operacija poduzeta od srpske Vrhovne komande , bila je operacija po unutrašnjim pravcima u odnosu na austrijce, koji su obuhvatno nastupali sa Drine i od Šabca.
Pod tako neovoljnim okolnostim trebalo je maršmanevar izvršiti usiljenim marševima, kako bi se podvojeno tukle neprijateljske odvojene grupe i sprječilo njihovo sjedinavanje.
Prilagođavanje iznenadnoj situaciji je vršeno postepeno, kako se više ispoljavao prodor A-U snaga sa pravca Drine , toliko se više maršmanevar srpske vojske orijentisao u pravcu zapada. Ovo preorijentisanje vršeno je u fazama , koje predstavljaju u isto vrijeme faze evoluiranja početnog operacijonog plana i početnog strategijskog razvoja.
Tih faza bilo je četiri.

* DSCF6909.JPG (111.34 KB. 800x555 - viewed 316 times.)

* DSCF6910.JPG (127.91 KB. 769x600 - viewed 415 times.)

Logged
ML
kapetan korvete
*
Offline Offline

Posts: 6 673



« Reply #10 on: September 18, 2011, 06:23:35 pm »

Prva faza maršmanevra
Kada je 12 augusta pre podne Vrhovna komanda dobila izvještaj III armije o prelazu neprijatelja preko Save kod Šabca, i preko Drine kod Samurovića Ade i Ade Kurjačice ( na sjeevernom frontu neprijatelj je vršio samo demonstracije artiljerijskom vatrom), naređeno je izvršenje prve faze maršmanevra, u cilju pomjeranja strategijskog razvoja bliže SZ frontu. Ta faza nije ni izvršena, jer se prije dovršenja te faze izdaju naređenja za drugu fazu maršmanevra.
Druga faza
Kada su 12 augusta po podne dobijeni novi izvještaji III armije o prijelazu sve jačih neprijateljskih snaga kod Šabca i prema Loznici i o prekidu veze sa odredom u Mačvi, Vrhovna komanda je zaključila da neprijatelj preduzima ofenzivu glavnom snagom prema III armiji sa težnjom obuhvatnih dejstava u pravcu Valjeva, pa se odlučila za protivofanzivu sa glavnim snagama na SZ frontu, i to poglavitno protiv neprijatelja koji se očekuje iz Srema sa fronta Šabac –Obrenovac (posljedica predubijeđenja o jačem grupisanju neprijatelja u Sremu, a slabijem u Bosni). Ipak I armija je zdržala svoj rezervisani položaj tako da je mogla biti upotrebljena i prema S i prema SZ.(Skica 4)

* DSCF6911.JPG (98.15 KB. 800x471 - viewed 230 times.)

Treća faza
Kada je 14 augusta po podne Vrhovna komanda dobila izvještaj komandanta III armije da se po svemu vidi da je glavna neprijateljska navala od Šapca, Lešnice i Loznice , ona je definitivno napustila ideju o opasnosti sa centralnog dijela sjevernog fronta, ali i dalje ostaje u ubijeđenju da je glavna opasnost iz Srema(iz pravca Šabca), nego iz Bosne, pa je preduzela treću fazu maršmanevra u cilju koncentracije II armije na desnu obalu r.Dobrave i zauzeće Šabca. I armija vrši manevar sa Moravskom divizijom II poziva iz Lazarevca na Ub, a sa Timočkom divizijom I i II poziva iz Aranđelovca u Valjevo.
Ova faza pred svoj završetak je prekinuta i pretvorena u četvrtu fazu.

* DSCF6913.JPG (94.1 KB. 800x475 - viewed 263 times.)
Četvrta faza maršmanevra
Je završna faza maršmanevra koja je evoluirala od početnog operacijonog plana u ideju manevra za Cersku bitku,prema kojoj :
III armija zadržava neprijatelja u dolini Jadra,
II armija sa glavnom svojom snagom napada u lijevi bok neprijatelja, a sa Šumadijskom divizijom I poziva po mogućnosti zauzme Šabac ili ga izoluje.
Konjička divizija rasvijetljava situaciju u Mačvi i dejstvuje u bok i pozadinu neprijatelja i Obezbijeđuje desni bok Cerske grupe II armije.
I armija ostaje na svom mijestu (U-Lazarevac)
Odluka je donesena u toku noći 14/15 augusta, kad je Vrhovnoj komandi postalo sasvim jasno da neprijatelj prodire glavninom snaga iz Bosne.
Ovom fazom se završava maršmanevar zaokretanja glavne snage Srpske vojske iz Šumadije na zapad- na pravac Cerske operacije.

* DSCF6914.JPG (111.57 KB. 800x508 - viewed 384 times.)

Logged
ML
kapetan korvete
*
Offline Offline

Posts: 6 673



« Reply #11 on: September 18, 2011, 07:52:59 pm »

Velika dubina maršmanevra glavne snage
Dok je maršmanevar V A-U bio plitak sa divizijom u jednoj liniji, dotle je maršmanevar Srpske vojske iz Šumadije ka SZ frontu bio vrlo dubok, samo što se u dubini suviše pretjeralo ali to je posljedica predubijeđenja o opasnosti sa S fronta i opreznog i postepenog oslobađanja od te ideje.Nastupanje pre svega II armije predstavlja pozitivan primijer smijele i brzo izvršene ideje Vrhovne komande-da bije Cersku bitku. To je munjevito nastupanje u bitku sa masom od tri divizije i jedne konjičke divizije, sa prosečnim dnevnim marševima od 50km.
Polet II armije ostaće kao sjajan primijer šta se može postići trupama visokog morala, nadahnutim mržnjom prema agresoru.
Isto je svijetla tačka smijela odluka komandanta II armije , generala Stepanovića da Kombinovanom divizijom još u tijeku noći 15/16 august obvlada Kosaninim Gradom. Ovim je utvrđen temelj za uspješan izhod bitke.
Zbog postepenog uvođenja  srpske strategijske rezerve došlo je do toga da je cijela I armija, upotrebljena za čisto pasivne zadatke..
Riješenje bitke morale su izboriti dve divizije (Kombinovana i Moravska I poziva) koje su je i počele. Neprijatelj je napravio još gore i od 14 divizija, samo jednu suprostavio prema ovim dvijema srpskim divizijama, tako da je odnos snaga bio 2.1 za Srbe na mijestu riješenja bitke.
« Last Edit: September 18, 2011, 08:29:21 pm by ML » Logged
mali od palube
Prijatelj foruma
potporučnik
*
Offline Offline

Posts: 2 372



« Reply #12 on: September 18, 2011, 08:55:48 pm »

Gledam ove snimke i nešto razmišljam. Kako i s čime se uspjelo to snimiti.?
U ono doba i u onom jadu i metežu to ovjekovječiti, pa to je stvarno podvig koji
prevazilazi normalna ljudska shvatanja...
Podvig je bio vratiti A-U vojsku sa Cera. Fotografi su tu imali mnogo lakši posao.
Logged
mali od palube
Prijatelj foruma
potporučnik
*
Offline Offline

Posts: 2 372



« Reply #13 on: September 18, 2011, 08:58:48 pm »

<iframe width="640" height="385" src="//www.youtube.com/embed/fHHFLKwrCew?fs=1&start=" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>
« Last Edit: September 18, 2011, 09:03:28 pm by MOTORISTA, Reason: Ubačen Youtube tag » Logged
dzumba
Stručni saradnik - specijalne jedinice
kapetan bojnog broda
*
Offline Offline

Posts: 17 526


« Reply #14 on: September 18, 2011, 09:44:31 pm »

Ко није прочитао нека прочита "Српску трилогију", од Стевана Јаковљевића, односно њен први део "Деветстотиначетрнаеста". То је занимљиво, аутентично сведочење о догађају, Церској битки, и другим борбама српксе војске у којима је учествовао аутор. Управо је тај роман послужио као основа за сценарио за филм "Церска битка".  Иначе, Стеван Јаковљевић је професор биологоје Београдског универзитета, али је постао познат управо по овом свом роману. Роман се може наћи у ПДФ формату на Интернету.
Logged
Pages:  [1] 2 3 4 5 6 7   Go Up
  Print  
 
Jump to:  

Powered by MySQL Powered by PHP Powered by SMF 1.1.19 | SMF © 2013, Simple Machines
Simple Audio Video Embedder

SMFAds for Free Forums
Valid XHTML 1.0! Valid CSS!
Page created in 0.024 seconds with 24 queries.