Boro Prodanic
Počasni global moderator
kapetan bojnog broda
Offline
Gender: ![Male](https://www.paluba.info/smf/Themes/theme1/images/Male.gif)
Posts: 14 985
|
![](https://www.paluba.info/smf/Themes/theme1/images/post/xx.gif) |
« on: December 30, 2013, 10:02:38 pm » |
|
O sistemima ubrizgavanja goriva kod dizel motora
Da se podsetimo: dizel motori rade na principu ubrizgavanja goriva pod visokim pritiskom u cilindar u kojem je klip sabio i tako zagrejao ranije usisani vazduh. U vrućem vazduhu ubrizgano gorivo se pali i cilindar dolazi u radni takt - ekspanziju, odnosno brzo kretanje klipa na dole prilikom kojeg se radilici motora predaje energija dobijena sagorevanjem goriva.
Sistem goriva dizel motora sastoji se od rezervoara, filtera ili prečistača, cevi i creva - vodova, pumpi i uređaja za ubrizgavanje goriva u cilindre.
[ Attachment: You are not allowed to view attachments ] [ Attachment: You are not allowed to view attachments ] [ Attachment: You are not allowed to view attachments ] [ Attachment: You are not allowed to view attachments ] [ Attachment: You are not allowed to view attachments ]
U početku su motori sa unutrašnjim sagorevanjem izrađivani bez pumpi za gorivo, jer je gorivo zbog gravitacije – slobodnog pada stizalo u cilindar. Međutim, razvojem SUS motora brzo se pojavila potreba da se gorivo iz rezervoara pumpa u cilindar. Kod dizel motora, gorivo se pod niskim pritiskom iz rezervoara šalje u pumpu visokog pritiska, na našim prostorima najčešće zvanom „Boš“ pumpa, iz koje se u tačno određenim „porcijama“ i u pravo vreme šalje u cilindre motora.
Danas dizel motori najčešće imaju po dve pumpe goriva – električnu, unutar rezervoara (pumpa niskog pritiska a velikog protoka) i drugu, pumpu visokog pritiska/malog protoka, a kod novijih modela Common Rail uređaj, na motoru ili u njegovoj neposrednoj blizini.
|
|
|
Logged
|
|
|
|
Boro Prodanic
Počasni global moderator
kapetan bojnog broda
Offline
Gender: ![Male](https://www.paluba.info/smf/Themes/theme1/images/Male.gif)
Posts: 14 985
|
![](https://www.paluba.info/smf/Themes/theme1/images/post/xx.gif) |
« Reply #1 on: December 31, 2013, 07:41:26 pm » |
|
Sledeća slika prikazuje električnu pumpu goriva koja se najčešće ugrađuje u rezervoar goriva:
[ Attachment: You are not allowed to view attachments ]
Na sledećoj slici prikazana je dobavna pumpa niskog pritiska sa grubim filterom goriva i ručnom pumpom za odvazdušenje sistema goriva. Ovakvu pumpu srećemo kod starijih i prostijih motora, najčešće kod traktora i drugih poljoprivrednih mašina.
[ Attachment: You are not allowed to view attachments ]
Pre nego što je elektronsko ubrizgavanje goriva počelo široko da se primenjuje, za ubrizgavanje goriva u cilindre dizel motora korišćene su mehaničke pumpe. Kao prvo, već pomenuta „Boš“ linijska pumpa sa onoliko elemenata koliko motor ima cilindara:
[ Attachment: You are not allowed to view attachments ] [ Attachment: You are not allowed to view attachments ] [ Attachment: You are not allowed to view attachments ]
Klasične „Boš“ pumpe se i danas mnogo koriste kod dizel motora srednje snage.
|
|
|
Logged
|
|
|
|
kumbor
Stručni saradnik - opšti
kapetan bojnog broda
Offline
Gender: ![Male](https://www.paluba.info/smf/Themes/theme1/images/Male.gif)
Posts: 17 487
|
![](https://www.paluba.info/smf/Themes/theme1/images/post/xx.gif) |
« Reply #2 on: December 31, 2013, 07:56:27 pm » |
|
A do nedavno je korišćena kod mercedesovih dizela za automobile. Trpe svakakvo gorivo i traju maltene večno.
|
|
|
Logged
|
|
|
|
Boro Prodanic
Počasni global moderator
kapetan bojnog broda
Offline
Gender: ![Male](https://www.paluba.info/smf/Themes/theme1/images/Male.gif)
Posts: 14 985
|
![](https://www.paluba.info/smf/Themes/theme1/images/post/xx.gif) |
« Reply #3 on: January 01, 2014, 10:14:15 pm » |
|
Rotaciona pumpa (aksijalna klipna pumpa) visokog pritiska nastala je nešto kasnije, ali je našla široku primenu zbog manjih gabarita i lakšeg održavanja:
[ Attachment: You are not allowed to view attachments ]
Rotacione pumpe se i danas koriste kod dizel motora manje snage.
Kod velikih dizel motora pumpe za ubrizgavanje, iz praktičnih razloga najčešće su izvedene za svaki cilindar posebno:
[ Attachment: You are not allowed to view attachments ]
Iako je o Common Rail sistemu ubrizgavanja goriva već bilo reči u temi Dizel motori, ne možemo a da ga ne spomenemo i ovde. Naime, svi moderni dizel motori manjih snaga (za automobile i slično) danas se prave po ovom sistemu:
[ Attachment: You are not allowed to view attachments ]
Common Rail sistem, izmišljen šezdesetih godina XX veka a ušao u serijsku proizvodnju 1995, omogućio je znatno smanjenje potrošnje goriva i manje štetnih gasova u izduvnom sistemu motora, dakle manje zagađenje životne sredine. Naime, sedamdesetih godina XX veka u Evropi je bilo dosta diskusija o zabrani proizvodnje dizel motora zbog velikog zagađenja vazduha koje izazivaju. Common Rail sistem je upravo odgovor na te kritike dizel motora.
Na kraju, nekoliko reči o samom ubrizgavanju goriva u cilindre: nakon pumpe visokog pritiska, gorivo se cevima visokog pritska vodi u uređaj koji se zove ubrizgač ili brizgaljka:
[ Attachment: You are not allowed to view attachments ]
Ubrizgač je relativno jednostavan uređaj čija uloga je da u cilindar ubrizga gorivo kada je klip gotovo dosegao gornju mrtvu tačku (GMT) a temperatura sabijenog vazduha dovoljna za paljenje goriva.
Kod motora sa Common Rail sistemom gorivo se u cilindar ubrizgava na potpuno drugačijem principu, jer o momentu ubrizgavanja i količini goriva koje će biti ubrizgano u cilindar odlučuje CPU (centralna procesorska jedinica) a ne opruga ubrizgača i ugao zakreta elementa „Boš“ pumpe.
Važno je ovde napomenuti jednu stvar: bez obzira na Vaše znanje o mehanici, nikada ne dirajte Common Rail sistem dok motor radi! Naime, pritisak kojim se gorivo ubrizgava u cilindar kod ovakvih motor ide i do 2500 bara. Dizel gorivo pod takvim pritiskom u slučaju nestručnog rukovanja sistemom može da bude ubrizgano u ljudsko telo, što može da izazove teške povrede, čak i smrt.
|
|
|
Logged
|
|
|
|
Bozo13
Stručni saradnik - KoV
kapetan bojnog broda
Offline
Gender: ![Male](https://www.paluba.info/smf/Themes/theme1/images/Male.gif)
Posts: 16 530
|
![](https://www.paluba.info/smf/Themes/theme1/images/post/xx.gif) |
« Reply #4 on: January 02, 2014, 07:48:33 am » |
|
Kod velikih motora Common Rail pumpe ne koriste se zbog dimenzija, komplicirane izvedbe ili jednostavno ne pašu na velike motore?
Hvala
|
|
|
Logged
|
|
|
|
Boro Prodanic
Počasni global moderator
kapetan bojnog broda
Offline
Gender: ![Male](https://www.paluba.info/smf/Themes/theme1/images/Male.gif)
Posts: 14 985
|
![](https://www.paluba.info/smf/Themes/theme1/images/post/xx.gif) |
« Reply #5 on: January 02, 2014, 07:59:13 am » |
|
Kod velikih motora Common Rail pumpe ne koriste se zbog dimenzija, komplicirane izvedbe ili jednostavno ne pašu na velike motore?
Hvala
Zbog svega što si naveo, i još zbog dva razloga: veliki Common Rail sistemi nisu ekonomični kao mali, i kod velikih dizel motora ne zahteva se brza promena broja okretaja kao kod malih i srednjih motora, oni uglavnom duže periode vremena rade na konstantnom broju obrtaja.
|
|
|
Logged
|
|
|
|
Pero™
vodnik
Offline
Posts: 400
|
![](https://www.paluba.info/smf/Themes/theme1/images/post/xx.gif) |
« Reply #6 on: July 03, 2014, 05:00:45 pm » |
|
Ovo gore "12 - sema common rail sistema ubrizgavanja goriva.jpg"
je slika 4taktnog BENZINSKOG motora
Tu se gorivo ubrizgava ispred ventila (na skici se vidi i svečica)
Kod dizela se gorivo ubrizgava direktno u cilindre.
Shema:
[ Attachment: You are not allowed to view attachments ]
|
|
|
|
Minolovac
Prijatelj foruma
zastavnik I klase
Offline
Posts: 1 614
|
![](https://www.paluba.info/smf/Themes/theme1/images/post/xx.gif) |
« Reply #7 on: July 03, 2014, 07:38:05 pm » |
|
Ako se dobro sjećam i motori M503 A na TČ i RČ su imali neku vrstu common raila sa pumpom/ubrizgačem u komadu.
|
|
|
Logged
|
|
|
|
Pero™
vodnik
Offline
Posts: 400
|
![](https://www.paluba.info/smf/Themes/theme1/images/post/xx.gif) |
« Reply #8 on: July 03, 2014, 09:31:51 pm » |
|
Pa ta beštija od motora uopšte nje mala... ![Shocked](https://www.paluba.info/smf/Smileys/classic/shocked.gif) Po slikama što jih gledam, stvarno izgleda da svaki red cilindara ima zajednički vod, ali nije to common rail u smislu reči što ga znam sad, kad elektronika otvara injektore za svaki cilindar, po mom mišljenju ceo red cilindara pali odjednom. Balansiranje (mirnost rada) nebi smeo biti velik problem kod X motora, kod malih motora, recimo L4 paljenje mora biti pojedinačno zbog mirnijeg hoda/rada.
|
|
|
Logged
|
|
|
|
Boro Prodanic
Počasni global moderator
kapetan bojnog broda
Offline
Gender: ![Male](https://www.paluba.info/smf/Themes/theme1/images/Male.gif)
Posts: 14 985
|
![](https://www.paluba.info/smf/Themes/theme1/images/post/xx.gif) |
« Reply #9 on: July 04, 2014, 06:56:10 am » |
|
Ovo gore "12 - sema common rail sistema ubrizgavanja goriva.jpg"
je slika 4taktnog BENZINSKOG motora
Tu se gorivo ubrizgava ispred ventila (na skici se vidi i svečica)
Kod dizela se gorivo ubrizgava direktno u cilindre.
Shema:
[ Attachment: You are not allowed to view attachments ]
Moja greška. Neka mi to bude sav greh. ![Smiley](https://www.paluba.info/smf/Smileys/classic/smiley.gif)
|
|
|
Logged
|
|
|
|
Pero™
vodnik
Offline
Posts: 400
|
![](https://www.paluba.info/smf/Themes/theme1/images/post/xx.gif) |
« Reply #10 on: July 04, 2014, 07:52:52 am » |
|
Boro, ne trebaš se izvinjavati, pišeš dobre članke i sa puno slika i ilustracija ![](https://www.paluba.info/smf/Smileys/classic/super.gif) Ko radi taj i greši, ko ne radi nije ništa pogrešio.
|
|
|
Logged
|
|
|
|
dark-bullet
zastavnik I klase
Offline
Gender: ![Male](https://www.paluba.info/smf/Themes/theme1/images/Male.gif)
Posts: 1 532
|
![](https://www.paluba.info/smf/Themes/theme1/images/post/xx.gif) |
« Reply #11 on: July 04, 2014, 01:05:07 pm » |
|
Gledam temu i nešto mi fali među motorima sa pumpom visokog pritiska (narodno: "Bosch pumpa") i motorima sa zajedničkim vodom ("common rail").
Radi se, naime, o tome, da kao Landroveraš često dođem u dodir sa TD5 motorom koji ne spada niti u jednu od te dvije kategorije iako površan pogled nakazuje, da bi mogao biti "common rail" motor. Ali nije, nego se radi o motoru sa "Unitary Injection" (ne znam kako se kaže po s-h).
"Unitary Injection" je poseban u tome jer je sam injektor (diza) kombinacija mehaničke pumpe i električnog ventila kojim se upravlja ECU računarom.
Klasični "common rail" ima taj "common rail" (zajednički vod, tj. zajednički rezervoar goriva visokog pritiska) pod velikim pritiskom (nad 1500 bara), dok se u npr. TD5 motoru gorivo dovodi sličnim sistemom do samog injektora ali pod pritiskom cca. 4,2 bara.
Zanimljivo je kod TD5 motora i to, što je električna pumpa za gorivo koja se ugrađuje u sam rezervoar zapravo dvodjelna pumpa, te se gorivo pod pritiskom od oko 4,5 bara pumpa već iz te pumpe, te dovodi do regulatora koji ima funkciju izjednačavanja možebitnih njihanja u pritisku na stalni radni pritisak.
Sam injektor dobiva pogon sa bregaste osovine koja direktno vrši pritisak na pojedini injektor u točno određenom trenutku.
Evo i sheme:
[ Attachment: You are not allowed to view attachments ]
|
|
« Last Edit: July 04, 2014, 06:19:37 pm by SOLARIS 1972, Reason: slika ubačena u atačment »
|
Logged
|
|
|
|
Kepp
mornar
Offline
Posts: 5
|
![](https://www.paluba.info/smf/Themes/theme1/images/post/xx.gif) |
« Reply #12 on: December 17, 2014, 05:52:42 pm » |
|
Sigurno mislis na Pumpa-Dizna sistem. TDI motori koji imaju oznaku PD imaju dodatno bregasto vratilo koje pritiska "pumpicu" na vrhu brizgaljke. Kod nas u Naftagasu imamo dvotaktne dizel motore (Detroit Diesel) koji imaju slican pogon brizgaljki ![Smiley](https://www.paluba.info/smf/Smileys/classic/smiley.gif) Pozdrav Ivan:)
|
|
|
Logged
|
|
|
|
dark-bullet
zastavnik I klase
Offline
Gender: ![Male](https://www.paluba.info/smf/Themes/theme1/images/Male.gif)
Posts: 1 532
|
![](https://www.paluba.info/smf/Themes/theme1/images/post/xx.gif) |
« Reply #13 on: December 18, 2014, 01:58:58 pm » |
|
Da, VW je za takve motore imao oznaku PD ("Pumpe Düse") za SDI i TDI motore, ali je kasnije prešao na common-rail. I Detroit Diesel je proizvodio tj. proizvodi motore s takvim injektorima, pumpa-dizama.
|
|
|
Logged
|
|
|
|
|