PALUBA
May 24, 2018, 08:33:49 pm *
Welcome, Guest. Please login or register.
Did you miss your activation email?

Login with username, password and session length
News:
Glavni pokrovitelj foruma Paluba
kompanija
Protexi Group System
http://www.protexigroup.co.rs/
 
   Home   Help Search Calendar Login Register  
Del.icio.us Digg FURL FaceBook Stumble Upon Reddit SlashDot

Pages: [1]   Go Down
  Print  
Author Topic: Tvrđava Kastel  (Read 4065 times)
 
0 Members and 1 Guest are viewing this topic.
Dreadnought
Global Moderator
kapetan bojnog broda
*
Offline Offline

Posts: 20 172



« on: March 29, 2010, 07:17:51 pm »

Tvrđava Kastel


* kastel 4.jpg (150.76 KB. 788x587 - viewed 243 times.)


Tvrđava Kastel se nalazi u Banjoj Luci i predstavlja najstariji istorijski spomenik u ovom gradu. Sagrađena je na levoj obali Vrbasa, između današnjeg Gradskog mosta i ušća reke Crkvene. U prošlosti Kastel je bio jako vojničko utvrđenje i štitio je kotlinu Vrbasa od neprijateljskih naleta, pre svega sa severa. Tvrđava je sa svih strana opasana debelim kamenim zidovima, na kojima su podignute puškarnice i osmatračnice. U njenoj unutrašnjosti, pored letne pozornice, igrališta za djecu i nacionalnog restorana danas se nalazi Zavod za zaštitu kulturnog i prirodnog nasleđa RS koji radi od 1976. godine.

Ukupna površina kompleksa Kastel iznosi 48.000 kvadratnih metara, od toga unutar bedema 26 610 kvadratnih metara, a izvan bedema oko 21.390 kvadratnih metara. Bedeme čine devet bastiona i dve kapi kule u sklopu bedema. Unutar bedema nalazi se više objekata, među kojima centralni logor sa dve kule i malim arsenalom, centralni arsenal, tzv. kamena zgrada, te više različitih zidova koji su delili i formirali pojedine interne prostore.


* kastel 7.jpg (66.17 KB. 597x445 - viewed 167 times.)



Istorija

Na mestu tvrđave Kastel su pronađeni brojni ostaci i predmeti iz vremena Rimskog carstva. Najverovatnije su prvo utvrđenje (Kastra) sagradili Rimljani u 2. veku. Kastra se nalazila u graničnom pojasu između dve nemirne ilirske provincije Dalmacije i Panonije. Pripadala je tadašnjoj Dalmaciji, kao njen najseverniji dio. Ovo utvrđenje se moglo nalaziti u jugoistočnom delu današnje tvrđave Kastel, gde su se svakako nalazile i upravne zgrade, dok su civilni sadržaji verovatno bili raspoređeni severozapadno od vojnog logora.

Još jednu potvrdu da je postojalo antičko naselje na mjestu današnjeg Kastela svedoči i poznati žrtvenik posvećen bogu Jupiteru. Na tom lepo klesanom kamenom spomeniku pronađenom 1895. prilikom popravljnja mosta na Crkveni, stoji natpis čijom je dopunom dešifrovan tekst:"Jupiteru najvećem geniju ovog mesta Sicinije, Makrin, konzularni beneficijar provincije Gornje Panonije, ispunio je zavet dobrovoljno i sa zahvalnošću." Iz natpisa se zaključuje da je žrtvenik bio postavljen najverovatnije u blizini Jupiterovog svetilišta. Ovaj žrtvenik je pouzdana indicija da se na mestu njenog nalaska locira grad vojnog karaktera sa lokalnom upravom.

Naselje se u kasnoantičkom periodu razraslo i obogatilo i u vojnim, civilnim, sakralnim, privrednim i administrativnim sadržajima. Posebno su značajni nalazi u priobalnom pojasu tvrđave gdje su zidovi pravilno tesarski obrađeni i govore o zreloj arhitekturi jake fortifikacije značajnih razmera.


* kastel 3.jpg (70.46 KB. 441x588 - viewed 313 times.)


Po doseljavanju Slovena, tvrđava je razorena i na njenom mjestu je nastalo slovensko naselje gradinskog tipa. U srednjem veku nema pouzdanih podataka o ovoj lokaciji, a ulogu Kastre tada preuzima utvrđeni grad koji se nalazio u južnom delu današnje Banjaluke.

U povelji iz 1525. godine precizno se navodi da je Banja Luka zapravo ime tvrđave koja se zvala CASTELL NOSTRO BAGNA LUCA. Iz sadržaja navedene povelje, moglo bi se čak zaključiti da je tvrđava Banja Luka bila izgrađena na mestu nekog starijeg i manjeg utvrđenja poslije 1463. godine, kao deo granice na Vrbasu u sistemu odbrane ugarskog kraljevstva protiv Turske (Jajce je bilo najjužnija tačka).

 
Zapadna strana


* zapadna strana.jpg (81.27 KB. 684x405 - viewed 162 times.)


Nakon turskog osvajanja u 16. veku, Banja Luka postaje sedište bosanskog sandžaka i tvrđava na ušću Crkvene ponovo postaje važan vojni i administrativni centar. Sam Kastel će biti 1587 dograđivan da bi za vlade sultana Mehmeda III, na prelazu iz 16. u 17. vek bio pretvoren u grad.

Kastel se razvijao i tokom 17. veka, a svoje konačne gabarite je dobio 1714. godine za vreme Numan-paše Ćuprilića.

Obnova, proširenje i ojačavanje tvrđave svakako su bili podstaknuti učestalošću austro-turskih ratova krajem 17. i u prvim decenijama 18. veka. Inženjeri-graditelji tada su je proširili, po uzoru na ravničarske tvrđave (tkz. Vobanov sistem) preko Save, te njena silueta dobila današnju formu izduženog trapeza omeđenog bedemima, bastionima sa kulama i podzemnim prolazima, dok je vodenim šancem okružena sa zapadne strane.

O izgledu tvrđave i grada u prvoj polovini 18. veka dosta detaljno nas obavještavaju austrijske karte nastale u vrijeme austrijsko-turskog rata 1737. godine i velike bitke pod Banja Lukom koja se vodila 4. avgusta te iste godine.

Iz osamdesetih godina 18.veka potiču nešto pouzdaniji opisi i nacrti tvrđave. Iz tih novijih opisa, postoje podaci o postojanju 30 ambara za žito kao i postojanje tzv. carevog ambara. Sve do 1826. u sklopu tvrðave nije ništa obnavljano, ali te godine je u tvrđavi izgrađeno jedno od banjalučkih javnih kupatila, hamama, takozvano Vojno kupatilo.


* kastel 1.jpg (154.51 KB. 783x584 - viewed 109 times.)


Jedini objekat vojne namene znatnijih dimenzija iz tog perioda podignut je uz jugozapadne bedeme tvrđave oko 1865. godine. Objekat, kasnije nazvan kasarna za artiljerce, podignut je na zapadnoj strani na samoj obali Vrbasa, na podignutoj terasi sa podzidom od sedre (odmah do današnjeg mosta Patre). Pravougaoni prozori u austrougarskom periodu su obradom od opeke dobili polukružni oblik. Prema ostacima drvenih greda na fasadama može se pretpostaviti da je zgrada imala neku vrstu drvenih verandi, ili šetnica, osmatračnica.


* kastel 6.jpg (129.02 KB. 784x583 - viewed 115 times.)


Godine 1737. desila se najpoznatija bitka kod tvrđave Kastel. Snažne austrijske jedinice pod komandom generala Hildenburghauzena su prodrle u dolinu Vrbasa i u julu mesecu počele opsedati Kastel. Međutim, dok je austrijska vojska udarala na tvrđavu, iznenada joj je udario s leđa bosanski vezir Ali-paša Hekimoglu i do nogu potukao austrijsku vojsku, koja je imala ogromne gubitke.

U 19. veku Kastel, kao i druge tvrđave gubi značaj koji je do tada imao.



* kastel 5.jpg (117.46 KB. 508x674 - viewed 218 times.)



Izvor: www.travelbh.net, Wikipedia

« Last Edit: March 29, 2010, 07:43:48 pm by dreadnought » Logged
Vladimir Ivanović
Stručni saradnik OMJ
poručnik fregate
*
Offline Offline

Gender: Male
Posts: 4 309


Da sam nomalan, poludio bih.


« Reply #1 on: March 29, 2010, 08:26:38 pm »

I na slici Kastel1.jpg zgrada u kojoj ja živim u pozadini.
Logged
Dreadnought
Global Moderator
kapetan bojnog broda
*
Offline Offline

Posts: 20 172



« Reply #2 on: August 12, 2013, 02:13:31 pm »

Nekoliko fotografija tvđave iz Kastel.



* Tvrđava Kastel_Banjaluka.jpg (116.57 KB. 1024x768 - viewed 160 times.)



* Tvrđava Kastel_Banjaluka_1.jpg (112.57 KB. 1024x768 - viewed 219 times.)



* Tvrđava Kastel_Banjaluka_2.jpg (109.91 KB. 1024x768 - viewed 245 times.)



* Tvrđava Kastel_Banjaluka_3.jpg (97.05 KB. 1024x768 - viewed 174 times.)



* Tvrđava Kastel_Banjaluka_4.jpg (209.59 KB. 1024x768 - viewed 78 times.)

Logged
Dreadnought
Global Moderator
kapetan bojnog broda
*
Offline Offline

Posts: 20 172



« Reply #3 on: August 12, 2013, 02:21:33 pm »

Još nekoliko ...



* Tvrđava Kastel_Banjaluka_5.jpg (140.26 KB. 1024x768 - viewed 115 times.)



* Tvrđava Kastel_Banjaluka_6.jpg (125.97 KB. 1024x768 - viewed 113 times.)



* Tvrđava Kastel_Banjaluka_7.jpg (90.11 KB. 1024x768 - viewed 109 times.)



Logged
Dreadnought
Global Moderator
kapetan bojnog broda
*
Offline Offline

Posts: 20 172



« Reply #4 on: August 13, 2013, 11:01:13 am »

Sve fotografije su sa Panoramio , postavio korisnik Teča sa Dunava.



* Tvrđava Kastel_Banjaluka_8.jpg (109.91 KB. 1024x768 - viewed 100 times.)



* Tvrđava Kastel_Banjaluka_9.jpg (97.05 KB. 1024x768 - viewed 118 times.)



* Tvrđava Kastel_Banjaluka_10.jpg (205.91 KB. 1024x768 - viewed 116 times.)



* Tvrđava Kastel_Banjaluka_12.jpg (142.1 KB. 1024x768 - viewed 104 times.)



* Tvrđava Kastel_Banjaluka_13.jpg (92.05 KB. 1024x768 - viewed 206 times.)

Logged
Dreadnought
Global Moderator
kapetan bojnog broda
*
Offline Offline

Posts: 20 172



« Reply #5 on: August 13, 2013, 11:02:53 am »

...


* Tvrđava Kastel_Banjaluka_14.jpg (96.97 KB. 768x1024 - viewed 167 times.)



* Tvrđava Kastel_Banjaluka_15.jpg (166.46 KB. 1024x768 - viewed 124 times.)



* Tvrđava Kastel_Banjaluka_16.jpg (112.57 KB. 1024x768 - viewed 109 times.)



* Tvrđava Kastel_Banjaluka_17.jpg (131.41 KB. 1024x768 - viewed 115 times.)



* Tvrđava Kastel_Banjaluka_18.jpg (103.77 KB. 1024x768 - viewed 160 times.)


Logged
Dreadnought
Global Moderator
kapetan bojnog broda
*
Offline Offline

Posts: 20 172



« Reply #6 on: February 05, 2018, 03:51:19 pm »


Bitka kod Banje Luke


Bitka kod Banje Luke odigrala se 4. avgusta 1737. godine između vojske Austrije i Osmanskog carstva. Bitka je deo austrijsko-turskog rata (1736—1739) i završila se pobedom Osmanlija.

Austrijske snage određene za operacije u Bosni, pod komandom generala Jozefa Zaksen-Hildburghauzena imale su zadatak da glavninom, iz Slavonije, zauzmu Banju Luku i Jajce i izbiju u dolinu Bosne i Drine, a pomoćnim snagama, od Udbine, Karlovca i Zagreba da ovladaju Bosanskom Krajinom. Hildburghauzen je sa oko 16 500 ljudi 16. jula prešao Savu kod Stare Gradiške i nastupajući ka Banjoj Luci izbio u selo Kijevce, odakle je nastavio pokret u dve kolone: glavnim pravcem sela Mašići — Mahovljani — Klašnice — Trn, a pomoćnim pravcem Jurkovica — Bukovica. Ne nailazeći na značajniji otpor, on je 23. jula izbio pred Banju Luku, severno od grada, odakle je pomoćnu kolonu uputio na Lauš. Grad je tada branilo oko 5000 Turaka s osloncem na tvrđavu (citadelu).


Pripreme za bitku

Pošto je posada odbila poziv na predaju, Austrijanci su centrirali grad zatvorivši prethodno sve prilaze na levoj obali Vrbasa, zatim su podigli most nizvodno od ušća Vrbanje i još jedan uzvodno od grada, pa prebacili slabije snage pod komandom generala Baranjaje na desnu obalu Vrbasa radi zatvaranja prilaza sa istočne strane. Uporedo su otpočeli sistematski napad sa linije Lauš-ušće Vrbanje. Branioci su 29. jula bili prinuđeni vatrom da se povuku u tvrđavu. Do 3. avgusta, i pored aktivne odbrane Turaka, Austrijanci su paralelama i približnicama podišli tvrđavi na jurišno odstojanje, s namerom da 4. avgusta izvrše juriš uz sadejstvo snaga generala Baranjaje.

U međuvremenu, bosanski vezir Ali-paša Hekimoglu prikupio je snage na Travničkom polju i oko 20. jula krenuo preko Jajca prema Banjoj Luci. U selu Podrašnici priključio mu se zvornički kapetan Mehmedbeg Fidahić sa svojim kontingentom, koji je pre toga razbio austrijsku udbinsku kolonu. Sa oko 15 000 ljudi, Ali-paša se 3. avgusta prebacio na desnu obalu Vrbasa kod sela Krmine, nastavio pokret pravcem sela Ljubačevo — Memići — Bastahi — Ponir — Starčevica i 4. avgusta izbio pred Banju Luku da razbije opsadu. Doznavši 3. avgusta da se jače turske snage nalaze na levoj obali Vrbasa, Hildburghauzen je rešio da ih napadne čim se približe Banjoj Luci, pa je deo snaga generala Baranjaje vratio na levu obalu. Naknadno izvešten da se Turci nalaze na desnoj obali, počeo je prebacivati glavninu na tu stranu, gde se Ali-paša već bio grupisao za napad.


Bitka

Oko podneva se Ali-paša sručio svom žestinom na snage generala Baranjaje, zahvativši i delove koji su prebacivani preko mosta. Veštim manevrom konjice, Turci su snažno udarili u levi bok nedovršenog poretka na kome se nalazila austrijska konjica, razbili je i prodrli u pozadinu unoseći paniku u ceo raspored. Veliki broj Austrijanaca nabačen je na Vrbas u kome se udavio. Teške borbe nastavljene su oko mosta. Austrijanci su odolevali naletima zahvaljujući vatre glavnine s leve obale i bataljonima određenim za zaštitu mosta. Borbe su prestale pred noć 4/5. avgusta, pošto su se Turci spojili s posadom tvrđave.

Austrijanci su u toku noći prekinuli opsadu, počeli se povlačiti ka Staroj Gradiški i 13. avgusta se prebacili na levu obalu Save. Imali su oko 600 mrtvih i 250 ranjenih; turski gubici su bili verovatno manji. Zbog poraza kod Banje Luke povukle su se i ostale snage iz Bosne.

Wikipedija

...

Plan bitke kod Banje Luke, "Plan der Belagrvng Banialvka, Wie Avch Der Patalie Den 13 aug 1737"




Uvećani deo plana.




Profil tvrđave.



Logged
Dreadnought
Global Moderator
kapetan bojnog broda
*
Offline Offline

Posts: 20 172



« Reply #7 on: February 05, 2018, 05:52:24 pm »



Sa mape "Neu Eröffnetes Kriegs Theatrum das ist Gantz Neue und Accurate Special Landkarten deren dene Kregs Operationen Zwischen Ihro Key", uvećani detalj plana tvrđave.




Logged
lovac
Stručni saradnik za brodska oružja i sisteme
poručnik bojnog broda
*
Offline Offline

Gender: Male
Posts: 5 346


« Reply #8 on: February 05, 2018, 06:55:26 pm »

Prelepa tvrđava u prelepom gradu!
Logged
Dreadnought
Global Moderator
kapetan bojnog broda
*
Offline Offline

Posts: 20 172



« Reply #9 on: February 06, 2018, 04:05:53 pm »



Još jedan plan, detalj sa mape: "Regnum Bosniae, una cum finitimis Croatiae, Dalmatiae, Slavoniae, Hung. et Serviae".






Logged
Pages: [1]   Go Up
  Print  
 
Jump to:  

Powered by MySQL Powered by PHP Powered by SMF 1.1.19 | SMF © 2013, Simple Machines
Simple Audio Video Embedder

SMFAds for Free Forums
Valid XHTML 1.0! Valid CSS!
Page created in 0.018 seconds with 25 queries.