PALUBA
October 06, 2022, 04:20:19 am *
Welcome, Guest. Please login or register.

Login with username, password and session length
News: Važno - Obavezno proverite neželjenu (junk/spam) e-poštu da bi ste aktivirali svoj nalog
 
   Home   Help Login Register  
Del.icio.us Digg FURL FaceBook Stumble Upon Reddit SlashDot

Pages:  1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 [13]   Go Down
  Print  
Author Topic: Vinovnici sloma Srbije  (Read 5180 times)
 
0 Members and 1 Guest are viewing this topic.
JASON
Stručni saradnik - istorija
kapetan korvete
*
Offline Offline

Gender: Male
Posts: 6 825



« Reply #180 on: June 25, 2022, 09:56:14 am »

Kob Srbije 
(Piše major Branko Blasich.)


Razdor izmedju Monarhije i Srbije postoji godinama. Tačno uzevši, od hatišerifa u augustu 1830., kojim je proveden jedrenski mir, a time i kraj turskog doba u Srbiji. Doduše, autonomna Srbija ostala je privremeno otomanska provincija, ali čim su popustile uzde, ona je postala tvrdoglava i počela bacati čifteta, pa najposlije, i ako veoma prikriveno, i prema habsburškoj državi. Od samog početka gundjala je protiv svog moćnog susjeda, u kome je vidjela smetnju svojim davnašnjim nepravičnim aspiracijama. Ipak, pošto je jedva stajala na nogama, morala se u prvi mah strpjeti, i tako se zapravo nije ništa vidjelo od one napetosti, koja ne samo da je izmedju oba susjeda stvarno već postojala, nego je čak postala i kamen spoticanja. Ovo je postalo primjetno tek od 1860. godine, kad se počela razvijati velikosrpska ideja u južnoj Ugarskoj, kuda su se 1690. oko 40.000 Srba (takozvani Raci=Raicen) preselili pod pećkim patrijarhom Čarnojevićem, a onda opet nekoliko hiljada poslije turskog rata 1691. godine. Srpsko-narodna crkva nastavila je svoj život u karlovačkoj patrijaršiji. Velikosrpsku ideju preuzela je odmah mlada srpska država sa ove strane Dunava, te ju je isto tako odlučno prisajedinila gvozdenom sastavu svoje politike. Time su i protivnosti izmedju interesa Srbije i Monarhije, - ukoliko je ova svoje htjela čuvati, a ona druga oštećivati, - postale tako velike, da su dovele do spora. Može se reči, do neizlječivog spora, i to osobito onda, kad je Srbija rusko-turskim mirom u San-Stefanu zadobila svoju nezavisnost i - barem prema Monarhiji - odriješene ruke. Uzrok spora bio je, kako u razvoju, tako i u cijeloj prirodi srpske nacijonalno-konfesijonalne osvajačke misli, ili kraće rečeno, u bizantinizmu, koji hoće sve da proguta. Ovaj je za Srbiju doduše za dosta dugo vrijeme učinjen bezopasnim, no on medjutim ipak nije prestajao da barem potajno djeluje. Da, njemu za ljubav, i slijedeći njegove principe, Srbi su u svoje vrijeme radije priznall osmanlijsku vlast, nego što bi se to od njihove prošlosti očekivalo. Time im je uspjelo, da sa Islamom dodje do utanačenja, i tako da obnove bedeme bizantinizma, koji je kod njih postao političkim faktorom, i to uspostavom pečke patrijaršije 1557. To je onda bila organizacija, koja je obuhvatala cijeli istočno-pravoslavni živalj u otomanskoj državi, to jest od Budimpešte do jugoistočno od Skoplja, sa malo izuzetaka. U ovu organizaciju spadala je prema tome osim Srbije još i Bosna i Hercegovina, Dalmacija, Slavonija, velik dio Hrvatske i Ugarske. Sve ove zemlje zajedno obrazovale su pećkom patrijaršijom u osnovi ništa drugo, nego srpsku suverenu državu pod teokratskom vladavinom. Ova država u državi srušila se tek onda, kad je 1776. godine pećka patrijaršija ukinuta, a srpska crkva podvrgnuta carigradskoj patrijaršiji. Ali u unutrašnjem sastavu ove crkve postojala je ova država i dalje. Pošto su Srbi u pećkoj patrijaršiji vidjeli nastavak svoje na Kosovu 1389. od turske sile slomljene političke države, to su oni sve svoje nastojanje svodili na to, da ovu patrijaršlju - koja se ne može smatrati ni za šta drugo, nego za preteču veliko-srpskih prohtjeva - opet ostvare, i to u njenom potpunom obimu: crkveno i politički. Ta srpsko-pravoslavna crkva bila je od uvijek u službi politike. I ovom prilikom postavili su oboje isti cilj - a ovaj je sezao daleko izvan granica Srbije. Nije dakle nikakvo čudo, ako se izmedju interesa Monarhije i interesa Srbije otvorio nepremostiv jaz.
Sa odnošajem Srba prema Bugarima - koje samo mimogred spominjemo - nije bilo mnogo drugačije. Tu je bilo glavno, da su Bugari, i ako pravoslavni, politički bili sasvim protivni bizantinizmu, s kojim su - bivši trezvenih i pravičnih ideja - jedared za svagda prekinuli veze. Da se to kod pravoslavnih u Monarhiji - ukoliko su tamo tome principu potpali - takodje desilo, možemo s pravom smatrati. Mi pri tom naročito mislimo na južne krajeve, naročito na Bosnu i Hercegovinu, gdje su razni pojedinci zajednički djelovali sa Srbima.
Mali susjed, pun moći i žedan zemalja, uznemirivao je Monarhiju sistematski, kako spolja, tako i u unutrašnjosti njenih zemalja, i to stalnim buškaranjem. Monarhija se branila, kako je mogla, no onda se odjedared proglasilo: Austro-Ugarska progoni Srbiju nepomirljivom mržnjom. Pa ipak, i ako je obratno bilo u stvari, isposlovalo je bizantinsko falsifikovanje - kako uvijek, tako i sada - da se istina izopačila, i da je dobar dio svljeta vjerovao u laž. Da je Srbija u tome nalazila pomagača kod ruskih vlastodržaca, niti je čudnovato, niti se može posumnjati u to. Čak i onda je nalazila u tom pravcu pomoći, kad neobuzdani političari u Beogradu, kao što se po koji put desilo, nijesu inače bili Rusiji u svemu poslušni. Ovo se potpuno izmijenilo, kad su 1903. zavjerenički časnici mrtva tijela Aleksandra i Drage izbacili kroz prozor kraljevskog dvora u Beogradu. Onda je uveden novi kurs, koji je i politiku carističke Rusije doveo njenom krajnjem cilju. Jer Srbija je pod Karagjorgjevićima došla ne samo potpuno u ruke gromovnika na Njevi, nego je i postala jugoistočna predstraža Rusije protiv Austro-Ugarske za svaki slučaj, - a to se izvjesno nije desilo protiv volje Srba.
Logged
JASON
Stručni saradnik - istorija
kapetan korvete
*
Offline Offline

Gender: Male
Posts: 6 825



« Reply #181 on: June 25, 2022, 10:00:09 am »

Poslije aneksije Monarhije u Bosni i Hercegovini udariše srpska ratna buškarala u bijesnu viku. Još više! Stisnutom pesnicom tražili su oni teritorijalne kompenzacije. No Rusija nije bila još izliječila svoje japanske rane, a naš 'saveznik' i susjed na Jadranu još nije bio svoj nož naoštrio. I tako je Srbija morala škripeći zubima popustiti. Ali zato joj je uspjelo, da Turskoj - oslabljenoj u tripolitanskom razbojničkom pohodu - otme jedan dio Novopazarskog Sandžaka (drugi dio je pripao Crnoj Gori) i Maćedoniju. Srpski političari uspjeli su čak da i onaj dio Maćedonije, koji im je u londonskom mirovnom zaključku umakao, - otmu od Bugarske, tako da im je bukureštanskim mirom pala u ruke cijela Stara Srbija. Time je bila dostignuta prva etapa na putu k Velikoj Srbiji. Druga je trebala biti Arbanija. Medju tim im je tu 'medjunarodna komisija' velikih sila pokvarila račune. Dobro, rekoše Pašić i kompanija - ako ne dobijemo Arbaniju, onda ćemo zahtjevati opet Bosnu i Hercegovinu! Engleska je zažmurila na obadva oka, ali Rusija i Italija su opominjale. Ne zato, što bi one uopšte mogle tome nešto prigovoriti, nego samo zato, jer je njihova vojna i mornarička sprema mogla biti gotova tek oko 1917. godine. Ali oni pretjerani, nepromišljeni nasrtljivci u Beogradu nijesu slušali više glas razuma. Petar I, intelektualni ubojica Aleksandra i Drage, sada vrhovni dirigent novog kneževskog ubijstva, koje je bilo u planu, dade znak da se počne rat: 28. juna 1914. godine ubila je kugla jednog srpskog derana-ubijce nadvojvodu Franju Ferdinanda.
Srpski zavodnici naroda bili su postigli svoje. Od vajkada stari zavjerenici, buntovnici i prevratnici, bili su i ovom prilikom najodlučnije radili na tome, da dodje do rata. Pošto su im uspjesi postignuti u balkanskom ratu do u beskrajnost bili podigli samopouzdanje, a pošto im je sada izgledalo, da rad na izazivanju rata i suviše sporo teče, to su najzad naprosto bacili vatru u barutni lagum. A što i nebismo, mislili su oni. Što bi se vazdan mislili i predomišijali, kada je u pitanju habsburška monarhija? Ta ona, po njihovom mišljenju, nije više ni bila dostojna njihove mržnje, već samo njihovog prezira. Iz jednog službenog izvještaja austro-ugarskog poslanika u Beogradu, generala baruna Giesla jasno se vidi, da su ljudi oko Pašića zbilja tako i mislili. U tom se izvještaju veli: 'Srbima izgleda, da je njima toliko omrznuta Austro-Ugarska jedva još dostojna, da oni sa njome u opšte i ratuju. Smatraju, da će ona kao prezrela kruška sama od sebe pastl u naručje veliko-srpske države, koja će se u skoroj budućnosti ostvariti.'
Zbilja je oholost, ispunjena mržnjom bila potpuno zaslijepila srpske političare. Sujeta tih Bizantinaca, koji su poslije duge borbe bili savladali svoje ranije gospodare, Osmanlije i koji su poslije bezobzirnim naporima bili sebi osvojili većeg mjesta na suncu nego što su imali pravo i što je za njih same bilo dobro, nije više znala ni za kakve granice. Sa muslimanstvom su bili svršili, sada je trebao da dodje na red katolicizam. Jer strogo uzevši u tome je i bilo težište cijele stvari; sve se okretalo oko bizantijske, vjerske i državne ideje. Kad su stvari tako stajale, razumije se, da nije smjela izostati ni tadanja Rusija. Ta Rusija se od toga nadala, da će već jednom doći do konačnog preuzimanja bizantijskog nasljedstva, do ostvarenja zavjetne ideje Petra Velikog - do osvajanja drevnog Carigrada. Ta se ideja do duše ni najmanje nije svidjala Engleskoj, ali pošto je ona smatrala, da neće biti teško na kraju krajeva podvaliti Rusiji, bez obzira na čitav niz drugih osvajanja i 'ćelepira' svake vrste, do kojih je ona tom prilikom mogla doći, to ćiftinska i požudna za osvajanjima Velika Britanija ni najmanje nije oklijevala, da se primi umnog i finansijskog upravljanja ovim ratom.
Prve su puške pukle na srpskoj granici. Opšte je poznato, kako se rat sa Srbijom vodio prvo sa promjenljivom srećom, dok najzad velika bujica nije potpuno preplavila Srbiju, tako da se mi ovdje možemo ograničiti samo na glavne faze rata.
Pošto se Austro-Ugarska prije svega morala odbraniti od moćnijega protivnika - Rusije, to je Srbija u prvi mah izbjegla kaznu. I ako je već 1914. godine bila osjetila osvetnikove udarce, to su oni ipak bili odveć slabi, pa su c. i k. vojske, pošto su bile dospjele do preko Kolubare, opet morale odstupati. Vikači i zavodnici naroda odveć su rano klicali ovoj tobožnjoj svojoj pobjedi. Desetkovanoj i zamorenoj srpskoj vojsci bilo je poslije ove Pyrrhove pobjede potrebno radi odmora i oporavka isto toliko vremena, koliko je monarhija, uveliko zabavljena na drugim bojištima morala prekinuti operacije prema Srbiji. No tim i je žešće izbila bura u oktobru 1915. godine. Beograd je pao, pa su zatim austro-ugarske, njemačke i bugarske vojske do kraja novembra potpuno satrle srpsku vojsku, dok je jedna bugarska armija uskoro zatim osvojila južnu Maćedoniju.
Srbija Karagjorgjevića nije doživila 1916. godinu. Od Save i Dunava na sjever do arbanske granice na jugu, od Drine na zapadu do bugarske granice na istoku, cijela je Srbija, koliko je god bilo, osvojena i posjednuta saveznicima. Postigla je zemlju sudbina, koju su bili izazvali svojom naopakom i grandomanskom politikom njegove vodje. Dok su 'odgovorni činioci' sjedili u debelom hladu i živjeli i užlvali, na nevin se narod svom silinom srušila katastrofa.
Beogradske Novine, 200/1918.
Logged
JASON
Stručni saradnik - istorija
kapetan korvete
*
Offline Offline

Gender: Male
Posts: 6 825



« Reply #182 on: July 12, 2022, 10:09:29 am »

Напомена: Након пораза Србије 1915. год. и успоставе окупацијског режима на њеној територији, сви српски листови су били забрањени. Аустроугарски Гувернман је 15. децембра 1915. почео да издаје своје гласило Beogradske Novine. Аутори изабраних чланака (у овој теми) су (углавном) Срби, предратни опоненти Пашићеве владе, који су држали да је нестанак Србије као државе коначан. У оваком стању духа, под тешким условима окупације, било је (по њима) најмудрије одговорност за пропаст и рат набацити на Пашићев (коруптивни фузионашки) режим, који се налазио у избеглиштву. Тема, Виновници слома Србије, названа је према наслову првог изабраног текста из BN. Случајном Читаоцу остављам на вољу да просуди о намери приређивача. - Ј.

пс. Зрно истине може се свагде наћи.
Logged
JASON
Stručni saradnik - istorija
kapetan korvete
*
Offline Offline

Gender: Male
Posts: 6 825



« Reply #183 on: August 02, 2022, 11:11:38 am »

[ Attachment: You are not allowed to view attachments ]


* Н. Пашић.jpg (94.2 KB, 376x482 - viewed 0 times.)
Logged
Pages:  1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 [13]   Go Up
  Print  
 
Jump to:  

Powered by MySQL Powered by PHP Powered by SMF 1.1.19 | SMF © 2013, Simple Machines
Simple Audio Video Embedder

SMFAds for Free Forums
Valid XHTML 1.0! Valid CSS!
Page created in 0.031 seconds with 23 queries.